راهكارهاي مبارزه با اضطراب امتحان
هر ساله با فرارسيدن امتحانات پايان سال نوعي اضطراب در دانشآموزان ايجاد مي شود. به گزارش واحد مرکزي خبر، اين اضطراب در برخي موارد به والدين نيز سرايت مي کند به نحوي که در زمان برگزاري امتحانات خرداد، فضايي مملو از اضطراب و ناآرامي در زندگي برخي خانوادهها ايجاد ميشود. اگر چه بيشتر كارشناسان بر لزوم کاهش وغلبه بر اضطراب در دانشآموزان تاکيد کرده اند در اين حال وجود مقادير اندکي اضطراب را نيز براي امتحان موثر ميدانند و معتقدند موجب آمادگي براي حضور در امتحان مي شود. اما پيش از بررسي علل و راهکارهاي علمي براي رفع چنين مشکلي آشنايي با علائم و نشانههاي بروز اين پديده براي مقابله با آن لازم است.
علائم اضطراب
براساس تحقيقات كارشناسان عوارضي مانند سردرد تهوع دل درد نگراني خميازههاي مکرر خستگي و استرس از مهمترين نشانه هاي اضطراب پيش ازامتحان و اختلال حواس و وحشت وقفه ذهني تعريق کف دست و تهوع نيز ازعلائم اضطراب در زمآن حضور در جلسه امتحان است و چنين عوارضي موجب ميشود اکسيژن کافي به مغز نرسد به همين علت خميازههاي مداوم مقدار ذخيره اکسيژن مغز را افزايش مي دهد.
علل بروز اضطراب
دکتر سيد حسين سليمي که درباره مشکلات يادگيري و مسائل آموزشي دانشآموزان تحقيقات گسترده اي انجام داده است با اشاره به اينکه بروز اضطراب در دانشآموزان ناشي از عملکرد و شيوههاي آموزشي معلمان وآموزشگاههاست گفت سرزنش و توبيخ فراگير معلمان زمينه اضطراب و ترس را در دانشآموزان تقويت مي کند. وي افزود ويژگي هاي خاص امتحان مانند رسمي بودن محيط آزمون، محدوديت زماني و نظارت دقيق آموزشي نيز ازعوامل ايجاد و افزايش اضطراب است. اين کارشناس با بيان اين که بروز اضطراب امتحان در دانشآموزان قوي نيزممکن است روي دهد، افزود درهر حال علت اصلي بروز اضطراب غيرعادي ناشي از آماده نبودن براي حضور در جلسه امتحان و يادگيري ضعيف تکاليف آموزشي است. دکتر سليمي گفت: حاضر شدن کمي زودتر از آغاز امتحان در جلسه آزمون، حفظ اعتماد به نفس، مرور يادداشتها و نکات اصلي آمادگي براي امتحان را افزايش مي دهد و از بروز اضطراب جلوگيري مي کند. شهروز آقاپور کارشناس مسائل آموزشي نيز بروز اضطراب امتحان را ناشي ازعوامل فردي و شخصيتي دانشآموزان به ويژه ميزان اعتماد به نفس هوش و تمرکز آنان متغير دانست و گفت: عوامل آموزشگاهي و اجتماعي مانند انتظارات معلمان، رقابت نظام آموزشي حاکم بر مدارس، نوع مدارس و مدرک گرايي در ايجاد و بروز اضطراب امتحان موثر است. كارشناسان مسائل آموزشي براي پيشگيري از بروزاضطراب امتحان راهکارهاي موثري را به شرح ذيل توصيه کرده اند:
1) ارزيابي واقع بينانه و بدون اغراق از امتحان و اجتناب از توجه بيش از حد به اضطراب.
2) اعمال رفتارهاي سازنده مانند مشورت و تمرين.
3) القائ شايستگي به دانشآموزانبراي غلبه بر امتحان.
4) رفع محرک هاي نامطلوب و استرس زا مانند احساس گناه، ناامني و ترس ازگرفتن نمره پايين.
رفتار دانشآموزان درجلسه امتحان چگونه بايد باشد ؟ دکتر سليمي از كارشناسان آموزش براي کاهش اضطراب در زمان دادن امتحان به راهکارهايي اعتقاد دارد که عبارتند از:
جواب دادن را از سوالهاي آسان آغاز کنيد.
قبل از نوشتن فکر کنيد تا بتوانيد منظم به سوال جواب دهيد.
زمان پاسخگويي به سوالات را تنظيم کنيد.
تغذيه مناسب در ايام امتحانات
متخصصان تغذيه براي کاهش اضطراب امتحان نيز راهکارهايي ارائه کردهاند که همه آنها معتقدند شب امتحان بايد غذاهاي سبک خورد اما وارد شدن به جلسه امتحان با شکم خالي را نيز کاملا نادرست ميدانند. به اعتقاد كارشناسان تغذيه از انجايي که کاهش تمرکز در افراد مضطرب موجب کاهش قند خون مي شود، لذا خوردن خرما کششمش انجيرعسل و مانند آن مفيد است.
ويتامينهاي گروه نيز اضطراب را کاهش مي دهد که براي تامين آن مي توان از ميوه و سبزي استفاده کرد.
پيشنهادهايي براي کاهش اضطراب امتحان
خانم فرخيان از كارشناسان علوم آموزشي معتقد است کاهش اضطراب امتحان فقط با مشارکت معلمان و والدين و خواست و اراده خود فرد امکان پذيراست. به همين جهت پيشنهادهايي براي کاهش ميزان اضطراب امتحان داده که درذيل آمده است:
1) معلمان به دانشآموزان بياموزند که شبهاي امتحان زمان يادگيري دروس نيست و در اين شبها فقط بايد به مرور درسها پرداخت بايد معلمان و مشاوران مدارس روشهاي صحيح مطالعه و برنامهريزي درسي را به دانشآموزان بياموزند. مثلا مدتي که مانده به روز امتحان کتاب درسي را به چند قسمت تقسيم کنند وهر روز قسمتي ازآن را بياموزند و آموختههاي خود را در جايي يادداشت کنند تا در فرصتهاي مختلف بتوانند آنها را مرورکنند.
2) معلمان بايد محيط مساعد وآرامي براي دانشآموزان در جلسه امتحان فراهم کنند و در ابتداي جلسه امتحان راهنمايي و توضيح کافي پيرامون آن آزمون بدهند.
3) والدين بايد انتظارات و توقعات خود را با علايق و استعدادهاي کودکان هماهنگ سازند و همچنين بايد نقاط قوت و استعدادهاي فرزندان خود را بشناسند و آنها را تاييد و تقويت کنند.
4) والدين بايد از مقايسه فرزندان خود با يکديگر و با ديگرآن پرهيز کنند.
5) هنگام امتحانات دانشآموزان نياز به حمايت عاطفي و اطمينان بخشي بيشتري دارند.
6) والدين بايد از توقعات بيجا و فشار بيش از حد براي مطالعه دانشآموز خودداري کنند در صورتي که دانشآموز از موفقيت در يکي از امتحانات رضايت خاطر نداشت والدين او را حمايت و از سرزنش او خودداري کنند.
7) همچنين والدين بايد به استراحت و خواب دانشآموزان توجه کافي داشته باشند و حتي المقدور براي صبح امتحان صبحانه مناسبي آماده کنند و به هيچ وجه آنها را گرسنه به جلسه امتحان نفرستند.
8) محيط خانواده بايد دور از تنشهاي عاطفي و مشاجره باشد و محيط فيزيکي آرام و بي سر و صدايي براي مطالعه دانشآموزان فراهم شود.
9)اگر دانشآموز بياموزد که در همه موقعيتهاي حساس زندگي به خداوند تکيه کند آرامش بيشتري خواهد داشت آموختن دعا يا سورهاي کوتاه از قرآن به کاهش اضطراب دانشآموز کمک ميکند.
10) در مورد اضطرابهاي شديد و ناتوان کننده بايد به افراد متخصص و مشاوران با تجربه رجوع کرد.
منبع همشهری آنلاین
کارشناس ارشد مشاوره وراهنمايي