معرفی 18 رشته پر تقاضا علوم تجربی ودروس مربوط به آن
۱- بيوتكنولوژي
اساس و پايه بيوتكنولوژي جديد را ميتوان انتقال ژنهاي يك موجود به موجود ديگر و فعال ساختن آنها در موجود جديد دانست؛ فنآوري رو به گسترشي كه امروزه به سرعت در صنايع دارويي، غذايي، پزشكي، شيميايي و كشاورزي وارد شده است. براي مثال ممكن است اين ژنها وارد يك باكتري شوند و پس از فعال شدن، تركيبات كم مقدار ولي باارزشي چون هورمون رشد يا انسولين ايجاد كنند يا ممكن است اين ژنها به گياهان منتقل شده و گونههايي را ايجاد كنند كه در مقابل آفتكشها مقاوم هستند يا اين كه بازدهي بالايي دارند. به اين ترتيب استفاده از انسولين براي بيماران ديابتي محدوديت خاصي نخواهد داشت همچنين كشاورزان ميتوانند در پرورش گياهاني چون سويا از سموم و آفتكشهاي كمتري استفاده كنند وبا استفاده از نژادهاي جديد، با همان سرمايهگذاري قبلي، محصولي تا چند برابر به دست آورند. رشته بيوتكنولوژي يك رشته كاربردي و ميان رشتهاي مهندسي ـ علوم پايه است كه قلمرو آن حداقل 33 حوزه تخصصي علوم را در برميگيرد. اين رشته در كشور ما از سال 1378 در دانشكده علوم دانشگاه تهران در مقطع دكتراي پيوسته ارائه ميشود. رشته بيوتكنولوژي از سه مرحله كارشناسي، كارشناسيارشد و دكتري تشكيل شده است كه دانشجويان در مرحله كارشناسي پس از گذراندن موفقيتآميز 132 واحد دروس مشترك معرفتي- نظري، علوم پايه، پزشكي، مهندسي و مباني بيوتكنولوژي به اضافه آموختن زبان انگليسي در حد 550 نمره تافل و آشنايي كامل با يك زبان برنامهنويسي كامپيوتر در صورتي كه معدل آنها در هر نيمسال تحصيلي كمتر از 15 نباشد، ميتوانند وارد مرحله دوم؛ يعني مقطع كارشناسيارشد شوند كه در اين مقطع يكي از 6 گرايش بيوتكنولوژي ميكروبي، بيوتكنولوژي پزشكي، بيوتكنولوژي محيطي و دريايي، بيوتكنولوژي مولكولي، فرآورش زيستي و بيوتكنولوژي كشاورزي (گياهي) را انتخاب كرده و بعد از گذراندن 48 واحد در يكي از گرايشهاي تخصصي، و انجام معادل 6 واحد پژوهشهاي انفرادي و ارائه 2 واحد سمينار از مقطع كارشناسيارشد فارغالتحصيل ميشوند. در اين مرحله در صورتي كه ميانگين نمرات دروس مقطع كارشناسيارشد آنها حداقل 16 باشد، ميتوانند در امتحان جامع شركت كنند و در صورت موفقيت در اين امتحان، وارد مرحله دكتراي تخصصي (Ph.D) شده و رسماً براي ثبت پايان نامه دكتري اقدام كنند. به عبارت ديگر دانشجويان اين رشته نيز براي ورود به مقطع كارشناسيارشد و دكتري بايد شرايط لازم را داشته باشند؛ يعني بايد ميانگين معدل بالايي داشته و در آزمون جامع موفق شوند اما در يك آزمون رقابتي شركت نميكنند. در اين ميان دانشجويان گرايش "بيوتكنولوژي ميكروبي" در زمينه بيوتكنولوژي غذايي و دارويي، توليد آنزيمها، پروتئينها، پلي ساكاريها، قارچها و مخمرها اطلاعات لازم را به دست ميآورند. "بيوتكنولوژي پزشكي" نيز در زمينه ژنتيك پزشكي، تشخيص بيماريهاي عفوني، ارثي و سرطاني، تعيين نقشه ژني و درمانهاي مولكولي، كاربرد بيوتكنولوژي در پزشكي قانوني، توليد فرآوردههاي نوتركيب و واكسنها و مواد تشخيصي است و "بيوتكنولوژي محيطي و دريايي" به استخراج معادن از طريق بيولوژيك، تصفيه فاضلابها و آلايندههاي خطرناك و جامد، رفع آلودگي درياها و بازسازي بيولوژيكي محيط ميپردازد. "بيوتكنولوژي مولكولي" شامل مهندسي ژنتيك، مهندسي پروتئين، توليد آنتيباديهاي منوكلونال، غشاء و سنسورهاي بيولوژيك و انجام تحقيقات بنيادي بيوتكنولوژي ميشود و "فرآورش زيستي" (مهندسي فرآيندهاي زيستي) به طراحي راكتورهاي بيوشيميايي، تكنولوژي فراورش مواد غذايي، آنزيمها و داروها ميپردازد. و بالاخره " بيوتكنولوژي گياهي" (كشاورزي) به كشت سلول و بافت گياهي، تعيين نقشه ژني گياهي، مهندسي ژنتيك گياهي، توليد بذر و نهال مقاوم به شرايط نامناسب محيط، بيماريهاي متداول و حشرات و آفات عمده، توليد كودهاي زيستي و آنزيمها و هورمونها با منشاء گياهي ميپردازد. تواناييهاي لازم : رشته بيوتكنولوژي از بين داوطلبان گروه آزمايشي رياضي و فني و علوم تجربي دانشجو ميپذيرد چرا كه بعضي از گرايشهاي اين رشته به علوم پزشكي و بعضي ديگر از گرايشها به رشتههاي مهندسي مربوط ميشود. گفتني است كه دوره دكتراي مستقيم بيوتكنولوژي، دوره آموزشي خاصي است كه مناسب با تواناييهاي دانشجويانِ سرآمد به صورت پيوسته و فشرده تنظيم شده است و با پذيرش دانشجوياني كه از نظر بهره هوشي، قدرت درك و استدلال، توان نوآوري و خلاقيت، خودآموزي و استفاده مناسب از وقت، علاقه و انگيزه شديد به يادگيري و تواناييهاي ذهني و رواني سرآمد همگنان خود هستند، آنان را براي اخذ درجه دكتري در اين رشته آماده ميكند. از همينرو نيمي از ظرفيت پذيرش اين رشته به داوطلباني اختصاص دارد كه در مرحله ماقبل نهايي المپيادهاي دانشآموزي رياضي،فيزيك، شيمي، كامپيوتر و زيستشناسي پذيرفته شده باشند و نيمي ديگر نيز مخصوص داوطلباني است كه از طريق آزمون سراسري وارد شده و نمره كل آزمون سراسري آنها از 000 , 10 كمتر نباشد. در ضمن از پذيرفتهشدگان اين رشته، مصاحبه علمي به عمل ميآيد تا دانشجوياني كه واقعاً علاقهمند بوده و انگيزه علمي لازم را دارند، وارد اين رشته شوند. موقعيت شغلي در ايران : رشته بيوتكنولوژي، يك رشته جديد است و بيشك مدتي زمان خواهد برد تا فارغالتحصيلان آن، جايگاه واقعي خويش را پيدا كنند اما اين به معناي آن نيست كه موقعيت شغلي براي فارغالتحصيلان اين رشته مهيا نيست چون زمينه كار بيوتكنولوژي در داخل كشور مساعد است و براي مثال در حال حاضر عدهاي از دانشجويان دوره دكتراي ميكروبيولوژي كه در زمينه بيوتكنولوژي ميكروبي مطالعه ميكنند، بر روي آبهاي شور كشور مثل درياچه اروميه كه امكان رشد موجودات در آن پيچيده و مشكل است، تحقيق ميكنند تا با بهرهگيري از تكنيكهاي بيوتكنولوژي، محيطي مناسب براي رشد موجودات دريايي در داخل آن فراهم آورند. از سوي ديگر فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند به عنوان نيروي انساني متخصص براي مديريت مياني و هدايت امور فني خطوط توليد، مزارع و آزمايشگاهها مشغول به فعاليت شوند.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل: دروس مشترك در گرايشهاي مختلف بيوتكنولوژي : روانشناسي عمومي، فلسفه عمومي، فلسفه هنر و زيباييشناسي، فلسفه و روش شناسي علوم، تاريخ علم، روش تحقيق، مباني منطق ، منطق رياضي، اصول و مباني مديريت صنعتي، آشنايي با قرآن كريم، مباني علم حقوق و روابط بينالملل، اصول علم اقتصاد، رياضي عمومي ، آمار و احتمالات، محاسبات علمي عددي، شيمي عمومي، شيميآلي ، شيمي تجزيه، شيمي فيزيك ، مكانيك ، الكتريسته و مغناطيس، موج و حرارت، فيزيك جديد، زيستشناسي عمومي ، زيستشناسي سلولي ، زيستشناسي مولكولي، ژنتيك عمومي، ژنتيك ميكروارگانيسمها، اصول مهندسي ژنتيك، ميكروبيولوژي عمومي ، ميكروبيولوژي كاربردي، بيوشيمي ساختماني، متابوليسم، روشهاي بيوشيمي و دستگاهها، ايمنيشناسي، زيستشناسي پرتوي، اصول مهندسي بيوشيمي، موازنه جرم و انرژي، مكانيك سيالات ، انتقال حرارت، انتقال جرم، مباني بيوتكنولوژي پزشكي، مباني بيوتكنولوژي مولكولي، مباني بيوتكنولوژي كشاورزي، مباني بيوتكنولوژي محيطي ، مقررات زيست ايمني. دروس تخصصي گرايش بيوتكنولوژي پزشكي: ايمونوژنتيك، ايمنيشناسي سلولي - مولكولي، ژنتيك پزشكي، متابوليتهاي ميكروبي، فاراماكوژنتيك، فرآوردههاي نوتركيب، مهندسي ژنتيك پيشرفته، آنزيمولوژي. دروس تخصصي گرايش بيوتكنولوژي محيطي و دريايي: فروشوئي ميكروبي، تصفيه بيولوژيكي فاضلابها، تصفيه بيولوژيكي آلايندههاي خطرناك، آلودگي دريا و بيوتكنولوژي دريايي، پاكسازي زيستي، مدلسازي و شبيهسازي فرآيندها، معادلات ديفرانسيل، شيمي فيزيك ، ميكروبيولوژي محيطي. دروس تخصصي گرايش بيوتكنولوژي مولكولي: بيوفيزيك سلولي مولكولي، مهندسي ژنتيك پيشرفته، آنزيمولوژي، ساختمان و عمل پروتئينها، ساختمان و عمل اسيدهاي نوكلئيك، زيستشناسي مولكول پيشرفته، بيولوژي سلولي - مولكولي تكويني، شيمي فيزيك . دروس تخصصي گرايش فرآورش زيستي: مهندسي واكنشهاي شيميايي، فرآيندهاي جداسازي، طراحي راكتورهاي بيوشيميايي(بيوراكتورها)، مباني بيوتكنولوژي تخمير، پديدههاي انتقالي در سيستمهاي بيوشيمي، كنترل فرآيند، طرح و اقتصاد مهندسي، معادلات ديفرانسيل، شيمي فيزيك. دروس تخصصي گرايش بيوتكنولوژي كشاورزي: سيتوژنتيك (كلاسيك و نوين)، اصول اصلاح نباتات، اصلاح نباتات پيشرفته، كشت بافت گياهي و كاربردهاي آن، تعيين نقشه ژني گياهي (كلاسيك ونوين)، ژنتيك مولكولي گياهي ، روشهاي نوين انتقال ژن به گياهان، آفات و بيماريهاي گياهي، مهندسي ژنتيك پيشرفته. دروس تخصصي گرايش بيوتكنولوژي ميكروبي: ميكروبيولوژي محيطي، فيزيولوژي ميكروارگانيسمها، پديدههاي تخميري، پروتئينها و پلي ساكاريدهاي ميكروبي، بيوتكنولوژي غذايي، بيوتكنولوژي آركي باكترها، آنتي بيوتيكها، بيوتكنولوژي قارچها.
----------------------------------------------------------
۲-
اتاق عمل
گسترش مراكز بيمارستاني داراي اتاق عمل جراحي و نياز روزافزون به افراد كاردان براي اداره اتاقهاي عمل جراحي، بيانگر نياز جامعه به تكنسين اتاق عمل است. افرادي كه ميتوانند درمسائل فني، پزشكان جراح را ياري دهند. فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند در اتاق عمل به جراحان كمكهاي لازم فني را ارائه دهند. همچنين اين دسته از متخصصان ميتوانند وسائل جراحي و استريل را جهت استفاده آماده نمايند و اداره اتاق عمل را به عهده گيرند.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروس اصلي و تخصصي: تكنيك اتاق عمل عمومي، فن پرستاري، فيزيولوژي، تشريح، شيمي آلي و بيوشيمي، بهداشت فردي و همگاني، انگلشناسي و ميكروبشناسي، داروشناسي عمومي و تخصصي، جراحي عمومي و تخصصي، اصطلاحات پزشكي و اصطلاحات رايج در اتاق عمل، كارآموزي عمومي، جراحي زنان و زايمان، بيماريهاي داخلي، آسيبشناسي، فيزيك پزشكي و كاربرد آن در اتاق عمل، خونشناسي و انتقال خون، بيهوشي، روشهاي احياء قلبي و ريوي، روانشناسي، كارآموزي در عرصه.
---------------------------------
۳:
بينايي سنجي
"سازمان بهداشت جهاني علم بينايي سنجي را مراقبت اوليه از بينايي ميداند. به اين معنا كه يك بيمار چشم در آغاز بايد توسط يك بيناييسنج (اپتومتريست) معاينه شود تا اگر دچار عيوب انكساري، اختلالات ديد دو چشمي، انحرافات عضلاني آشكار و غيرآشكار، تنبلي چشم، فيكساسيونهاي غير مركزي و مواردي از اين قبيل بود، توسط متخصص بيناييسنجي معاينه گردد و در غير اين صورت به پزشك متخصص ارجاع داده شود." در حقيقت وظيفه بيناييسنج تشخيص و تصحيح عيوب انكساري (نزديكبيني، دوربيني و آستيگماتيسم) با تجويز عدسيهاي مناسب مانند عدسيهاي عينك يا لنزهاي تماسي، تشخيص و تصحيح اختلالات ديد دو چشمي و تنبلي چشم، تعيين بهداشت عمومي چشم و بهداشت بينايي در محيطهاي كار و تحصيل و دادن آموزش لازم در اين زمينه است؛ يعني يك بيناييسنج بايد بر روي محيطهاي كار از نظر مقدار روشنايي و حفاظت بينايي كار كارشناسي كند. همچنين تهيه و تجويز وسايل كمك بينايي ماند اكولرهاي ساده، مركب، سيستمهاي تلسكوپيك و تلويزيونهاي مداربسته براي نيمهبينايان و اندازهگيري ميدان بينايي در تخصص فارغالتحصيلان اين رشته است. از سوي ديگر وقتي يك بيمار به بيناييسنج مراجعه ميكند متخصص اين رشته پس از گرفتن تاريخچه سلامت چشم و معاينه دقيق براي تعيين اشكالهاي اصلي، در صورت نياز، بيمار را به متخصص مربوط اعم از چشم پزشك، متخصص گوش و حلق و بيني، متخصص داخلي يا متخصص مغز و اعصاب ارجاع ميدهد. تواناييهاي لازم : يك بيناييسنج بايد به درس فيزيك مسلط و بخصوص به فيزيك نور علاقهمند باشد همچنين در دوره دبيرستان و پيشدانشگاهي درسهاي رياضي و زيستشناسي را به خوبي فراگرفته باشد. از نظر جسماني نيز لازم است كه از چشمها و دستهايي سالم برخوردار باشد. در ضمن اين رشته صبر و حوصله زياد ميخواهد چرا كه تعيين نمره عينك يكي از سختترين كارها در علوم بينايي است ونياز به صبر و حوصله زياد دارد. موقعيت شغلي در ايران : در حال حاضر يك بيناييسنج موقعيت كاري خوبي دارد و حدود 80% فارغالتحصيلان جذب بازار كار ميشوند چون علاوه بر اين كه ميتوانند به طور مستقل مطب باز كنند و در زمينه تخصص خود فعاليت نمايند، تنها افرادي هستند كه در زمينه ارائه عينكهاي مربوط به عيوب انكساري به طور علمي و دانشگاهي تخصص ديدهاند. در ضمن يك بيناييسنج ميتواند به عنوان مشاور در مورد بهداشت چشم و مشكلات بينايي در محيطهاي آموزشي، خدماتي و صنايع با سازمانهاي دولتي و صنايع همكاري كند، يا مسؤول سنجش بينايي جهت امور استخدامي و نظامي و اخذ گواهينامه رانندگي و خلباني باشد و در اورژانس براي انجام كمكهاي اوليه چشمي تا رسيدن بيمار به مراكز ذيربط فعاليت نمايد.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروس پايه و اصلي: فيزيك نور، شيمي عمومي، بيوشيمي، فيزيولوژي عمومي، تشريح عمومي و اعصاب، آمار حياتي ، كمكهاي اوليه، اورژانسهاي چشم، آسيبشناسي عمومي، ميكروبشناسي، داروشناسي، علائم چشمي در بعضي از بيماريهاي داخلي، ژنتيك و چشم، تشريح و بافتشناسي چشم، فيزيولوژي چشم، اپتيك هندسي و فيزيكي، لابراتوار اپتيك، فيزيولوژي اپتيك، مقدمات اپتومتري، ابزرواسيون ، تاريخچه اپتومتري و علوم بينايي، زبان تخصصي، اپتومتري، بينايي محيطي. دروس تخصصي: عدسيهاي تماسي، آسيبشناسي چشم، اپتومتري كودكان، اپتومتري افراد مسن و نيمهبينايان، اپتومتري مشاغل و بهداشت چشم، اپتومتري چشم، مكانيسم ديد دو چشمي، درمان آنوماليهاي دو چشمي، آناليز مشاهدات كلنيكي،پايان نامه ، كارآموزي.
---------------------------------------------------------------
۴:
پرستاري
هميشه در ميدان است. سربازي است كه در سختترين شرايط نيز مشكلات را ميپذيرد و به بيماران و دردمندان رسيدگي ميكند و اجازه ميدهد تا همه بيماران صعبالعلاج، بيماران عفوني و واگيردار، بيماراني كه شعلههاي آتش چهرهشان را متلاشي كرده است و كسي طاقت ديدن آنها را ندارد، در وسعت دستهاي آسمانياش، آرامش يابند. اين، حرفه او است. حرفهاي كه پرستار با قلبي سفيد و قدمهايي سبز در آن گام برميدارد.البته امروره با گذشت زمان و پيشرفت علم و تكنولوژي، حرفه پرستاري يك رشته علمي است و متخصص اين رشته بايد علوم بسياري را فرا بگيرد و كاربرد آنها را در ارتباط با مريض بياموزد. از سوي ديگر بايد توجه داشت كه وظيفه يك پرستار تنها مراقبت از بيمار در بيمارستان نيست بلكه يك پرستار با مراقبت از افراد در تمام مراحل زندگي آنها از پيشگيري از بيماريها گرفته تا مراقبت در هنگام بيماري و توانبخشي پس از بيماريها سر و كار دارد. زيرا بسياري از بيماريها ريشه در عادتهاي غلط و شيوه نادرست زندگي دارد. براي مثال زمينه بسياري از سكتههاي قلبي از مدتها قبل فراهم ميشود و دليل آن نيز نوع غذاي فرد، وزن او و مقدار فعاليت بدنيش ميباشد. حال اين پرستار است كه با آموزشهاي لازم در مورد نوع غذا،نحوه و مقدار فعاليت بدني و نحوه جلوگيري از فشار خون و افزايش چربي سعي ميكند تا از بيماري پيشگيري كند يا افراد را با علايم و اختلالات بيماري آشنا سازد تا بيمار به موقع و پيش از پيشرفت بيماري به دكتر مراجعه كند.در كل ميتوان گفت كه پرستار يك عضو مهم در تيم مراقبت بهداشتي است و نقشهاي گستردهاي از جمله نقش مراقبتي، حمايتي، درماني، هماهنگي، مشورتي، مديريتي و تحقيقاتي دارد. به اين معنا كه پرستار وظيفه مراقبت و حمايت از بيمار، هماهنگي بين بيمار و پزشك ، بيمار و خانواده بيمار (انتقال دهنده خواستها و نيازهاي بيمار يا مددجو)، مسؤوليت مديريت بخش (اولويتبندي براي رسيدگي به بيماران و تصميمگيري به موقع در مورد بيماران اورژانسي)، آموزش به بيمار در جهت تطابق با مشكلات و ناراحتيهاي پيشآمده، تحقيق درباره روشهاي مراقبتي كه اعمال كرده است و تحقيق بر روي نحوه كاهش تعداد روزهاي بستري يك بيمار را برعهده دارد. تواناييهاي لازم : دانشجوي پرستاري بايد عاشق انسان و انسانيت باشد تا بتواند در شرايط سخت و بحراني حتي زماني كه خسته است يا آمادگي جسمي و روحي لازم را ندارد، به ديگران كمك كند. همچنين بايد فردي منظم و دقيق باشد و بداند كه نظم و سختگيري اساس كار رشته پرستاري است و از لحاظ درسي نيز لازم است كه به زيستشناسي، شيمي و زبان انگليسي مسلط باشد چون براي روزآمد بودن و اطلاع از آخرين دستاوردهاي دانش پرستاري، بايد از مجلات و منابع علمي به زبان انگليسي استفاده كند.در ضمن دانشجوي پرستاري بايد از سلامت كامل جسماني برخوردار باشد تا به ياري ديد قوي بتواند كارهاي ظريف و دقيق پرستاري را به خوبي انجام دهد و با شنوايي خوب، صداي قلب را حتي اگر ضعيف باشد، بشنود. حتي داشتن قدي متناسب و عدم لكنت زبان يا لرزش دست در اين رشته ضروري است. چون همين مشكلات به ظاهر كوچك، در كارايي يك پرستار بسيار مؤثر است.در كل بايد گفت كه پرستاري علم و هنر است براي همين يك پرستار بايد علاوه بر دانش لازم، از آمادگي روحي و رواني، صبر و حوصله، روابط عمومي خوب و قدرت تجزيه و تحليل بالا برخوردار باشد. به عبارت ديگر يك پرستار نميتواند تنها با تكيه بر دروس دانشگاهي، در كار خود موفق شود بلكه بايد از دانش خود در شرايط مختلف و متفاوت به درستي استفاده كند و اين نياز به قدرت تجزيه و تحليل خوب، سرعت عمل و آمادگي روحي و رواني دارد. موقعيت شغلي در ايران : در كشور ما با اين كه پرستاران جايگاه واقعي خود را نيافتهاند و در چند سال اخير نيز با تعداد قابل توجهي فارغالتحصيل رشته پرستاري از دانشگاه آزاد و دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي ـ درماني روبرو هستيم اما هنوز مراكز بهداشتي ـ درماني به پرستاراني متخصص، مجرب و توانمند نيازمندند و در واقع بازار كار براي فارغالتحصيل خوب اين رشته وجود دارد.چون پرستاران علاوه بر كار در بيمارستانها و مراكز بهداشتي ـ درماني ميتوانند در صنعت براي مراقبت از سلامت و بهداشت كاركنان صنايع مختلف، در سازمان تربيت بدني و مراكز ورزشي به عنوان يكي از اعضاي اصلي تيم مراقبت پزشكي و در آموزش و پرورش فعاليت نمايند.حتي يك پرستار ميتواند به طور مستقل فعاليت كند؛ يعني با تأسيس مركز بهداشت خصوصي به ارزيابي وضعيت سلامت افراد جامعه بپردازد يا مهدكودك داير نمايد.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروس پايه: تشريح، فيزيولوژي، ايمونولوژي، بيوشيمي، ميكروبشناسي، انگلشناسي، آمار حياتي مقدماتي. دروس اصلي: تغذيه و تغذيه درماني، اصول اپيدميولوژي و مبارزه با بيماريها، روانشناسي اجتماعي، داروشناسي، زبان تخصصي، اصول و روش آموزش به بيمار. دروس تخصصي: اصول و فنون كاربرد احكام اسلامي در پرستاري، بررسي وضعيت سلامت، پرستاري بهداشت جامعه، پرستاري بهداشت مادران و نوزادان و مراقبتهاي دوران بارداري و زايمان ، بيماريهاي داخلي، عفوني و پرستاريهاي مربوط ، پرستاري ويژه، پرستاري در فوريتها، كودكان و پرستاري مربوط 1 (كودك سالم)، كودكان و پرستاري مربوط 2 (كودك بيمار)، بهداشت رواني، بيماريها و پرستاريهاي مربوط ، اصول مديريت خدمات پرستاري، تاريخ و تحولات و اخلاق پرستاري، كارآموزي .
----------------------------------------------------
۵:
پزشكي
در حال حاضر، نظام آموزش پزشكي عمومي، شامل 4 دوره علوم پايه، فيزيوپاتولوژي، كارآموزي باليني و كارورزي باليني است .دوره علوم پايه دوره علوم پايه پزشكي 5 ترم تحصيلي است كه با اتمام آن، دانشجويان مجاز به ورود به دوره بعدي(فيزيوپاتولوژي) هستند و پيش از ورود به دوره بعدي، امتحان جامع علوم پايه پزشكي از تمام دانشجويان به طور سراسري و همزمان، توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در تمام دانشگاههاي علوم پزشكي به عمل ميآيد و قبولشدگان،مجاز به ورود به دوره فيزيوپاتولوژي خواهند بود. اين امتحان، در بردارندهي مباحث تدريس شده در دوره علوم پايه است. درسهاي اين رشته در طول تحصيل دروس علوم پايه: بيوشيمي، بافتشناسي،، تشريح (نظري- عملي)، تشريح (آناتومي) (نظري ـ عملي)، فيزيولوژي(نظري ـ عملي)، ايمونولوژي(نظري)،اپيدميولوژي، روانشناسي، جنينشناسي، تغذيه، ژنتيك، زبان تخصصي، آسيبشناسي عمومي، انگلشناسي، ميكروبشناسي دوره فيزيوپاتولوژي اين دوره شامل 31 واحد درسي است كه دو ترم تحصيلي طول خواهد كشيد. در پايان اين دوره معدل دانشجو از دروس فيزيوپاتولوژي، بايد دستكم 12 باشد، در غير اين صورت دانشجو بايد درسهايي را كه در آنها نمره كمتر از 12 آورده است، مجدداً بخواند. حداكثر مدت مجاز،در مراحل اول و دوم (علوم پايه و فيزيوپاتولوژي) 5 سال است. در پايان اين دو دوره دانشجوياني كه همهي واحدها را با موفقيت بگذرانند، به دورهي كارآموزي باليني راه مييابند. بايد توجه داشت كه ملاك قبولي در امتحانات اين مرحله، كسب حداقل نمره 12 از 20 است؛ در حالي كه در دروس پايه، ملاك كسب نمره 10 از 20 ميباشد. دروس فيزيوپاتولوژي : آسيبشناسي اختصاصي، فارماكولوژي، سيميولوژي، دورههاي فيزيوپاتولوژي ارگانها .دوره كارآموزي باليني دانشجويان پزشكي در اين مرحله قادر هستند تا آموختههاي خود را از دروس مختلف با يافتههاي باليني از بيماران بستري در بيمارستانها تطبيق داده و با بهرهگيري مناسب از روشهاي تشخيص آزمايشگاهي، بيماري را تشخيص دهند و اقدامات مناسب درماني را براي بيمار انجام دهند. اين دوره شامل 97 واحد درسي است كه در چهار بخش اصلي ارائه ميگردد و عمدتاً مسائل رايج در پزشكي عمومي را شامل ميشود كه عبارتند از داخلي، جراحي، زنان و كودكان. در ساير بخشها كه بخشهاي فرعي محسوب ميشوند نيز بيماريهاي شايع در آنها آموزش داده ميشود. با توجه به اين مطلب، چهار رشته اصلي جراحي، داخلي، زنان و كودكان زمان بيشتري را به خود اختصاص ميدهند. در دوره كارآموزي، دانشجويان بايد روش برخورد با بيمار، تهيه شرح حال بيمار و نحوه تشخيص و درمان را فرا بگيرند تا در دوره بعدي - كارورزي- كه خود تصميم گيرنده خواهند بود، بتوانند به كمك بيماران بشتابند و تصميمات لازم را اتّخاذ نمايند. در دوره كارآموزي نمره قبولي در دروس عملي و نظري 12 است و معدّل كلّ دوره كارآموزي بايد بالاي 14 باشد و چنانچه كمتر از 14 باشد، بايد واحدهاي با نمره كمتر از 14 تكرار شود تا معدل كل به 14 برسد. در پايان اين دوره، دانشجويان قبل از ورود به دوره كارورزي در امتحاني به نام امتحان جامع كارورزي شركت مينمايند و پس از قبولي به دوره كارورزي وارد ميشوند. چنانچه دانشجويي در امتحان مربوط قبول نگردد، حداكثر 4 مرتبه ميتواند در اين امتحان شركت نمايد. دروس كارآموزي باليني : بيماريهاي اعصاب، بيماريهاي عفوني، كارآموزي داخلي، بيماريهاي جراحي، بيماريهاي ارتوپدي، بيماريهاي عفوني، كارآموزي جراحي، تاريخ و اخلاق پزشكي، بيماريهاي كودكان، پزشكي قانوني و مسموميتها، فارماكولوژي باليني، كارآموزي چشم، كارآموزي پوست، كارآموزي بهداشت، كارآموزي بخش كودكان، بهداشت، كارآموزي گوش و حلق و بيني، كارآموزي ارتوپدي. بيماريهاي زنان و زايمان، كارآموزي راديولوژي، بيماريهاي رواني، كارآموزي روانپزشكي.دوره كارورزي باليني اين دوره آخرين مرحله آموزش پزشكي است و آن را دوره انترني نيز ميگويند. اين دوره 64 واحد درسي است و 18 ماه به طول ميانجامد. در دوره كارورزي،دانشجويان مسؤوليت معاينهي بيماران و تشخيص و اقدامات درماني را در بيمارستان بر عهده خواهند داشت و آموختههاي خود را در دورههاي قبل به طور عملي انجام خواهند داد تا آماده پذيرش شغل پزشكي در جامعه شوند و بتوانند به طور مستقل به درمان بيماران بپردازند. در پايان اين دوره و قبل از فراغت از تحصيل، كارورزان بايد درس پاياننامه را كه 6 واحد درسي است، آغاز كنند. دروس كارورزي باليني: كارورزي بخش جراحي، كارورزي بخش چشم، كارورزي بخش سوانح و سوختگي، كارورزي بخش ارتوپدي، كارورزي بخش ارولوژي، كارورزي بخش اطفال، كارورزي بخش بهداشت، كارورزي بخش گوش و حلق و بيني، كارورزي بخش داخلي، كارورزي بخش زنان و زايمان، كارورزي بخش اورژانس، كارورزي بخش نفرولوژي، كارورزي بخش پوست، كارورزي بخش روانپزشكي . تواناييهاي لازم : تصور بسياري از داوطلبان ورود به دانشگاه به خصوص داوطلبان علاقهمند به رشته پزشكي اين است كه دانشگاه مثل يك قيف برعكس است كه ورود به آن مشكل و خروج از آن بسيار ساده است. در حالي كه به گفته دانشجويان اين رشته، يك دانشجوي پزشكي بايد آمادگي مطالعه، تحقيق و پژوهش را در حد بسيار گسترده و فراگير داشته باشد؛ يعني اگر دانشجو بسيار كوشا و علاقهمند نباشد و تنها براي عنوان "دكتري" وارد اين رشته شده باشد، حتي نميتواند مدرك دكتراي عمومي خود را به دست بياورد. زيرا دوره پزشكي عمومي نسبت به رشتههاي ديگر، طولانيتر است و در طي اين مدت دانشجو بايد درسهاي متعدد، متنوع، حجيم و نسبتاً پيچيده و دشواري را مطالعه كند. موقعيت شغلي در ايران : امروزه از گوشه و كنار ميشنويم كه براي فارغالتحصيلان پزشكي بازار كار مناسبي وجود ندارد. در حالي كه هنوز در بسياري از شهرهاي كوچك و مناطق محروم با كمبود پزشك مواجه هستيم. از سوي ديگر فارغالتحصيل پزشكي حتماً نبايد در مطب بنشيند و نسخه بنويسد، بلكه در زمينه پزشكي شغلهاي مختلفي هست كه ميتوان انجام داد. براي مثال زمينههاي تحقيقي بسياري در اين رشته وجود دارد. امّا متأسفانه تعداد فارغالتحصيلاني كه مايلند در اين زمينه كار كنند، بسيار انگشتشمار است.
-----------------------------------------------
۶:
تكنسين پروتزهاي دنداني
هدف اين رشته تربيت متخصصان موردنياز لابراتوارهاي دندانپزشكي مراكز آموزشي، درماني دولتي و خصوصي است. افرادي كه با ساختن عضو مصنوعي براي كار ثابت مانند دندان مصنوعي (دندانپزشك، قالب دندان را تهيه ميكند و متخصص پروتزهاي دنداني براساس قالب، دندان را ميسازد) و عضو مصنوعي براي كار متحرك مانند پلاكهاي ارتودنسي در لابراتورهاي دندانسازي و كلينيكهاي دندانپزشكي حضوري فعال دارند. تواناييهاي لازم : تكنسين پروتزهاي دنداني كاري حساس ودقيق است و نياز به دستاني توانمند و ماهر دارد. در اين رشته دروس فيزيك، شيمي و زيستشناسي داراي اهميت است و در نهايت داوطلبان بايد توجه داشته باشند كه هدف اين رشته تربيت تكنسين متخصص و كارآمد است و از همين رو، اين رشته تنها در مقطع كارداني ارائه ميشود. موقعيت شغلي در ايران : با توجه به توانمنديهايي كه دانشجوي اين رشته در طي تحصيل كسب ميكند، براحتي ميتواند جذب بازار كار شده و شغل مناسبي به دست بياورد.فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند هم به صورت مستقل اقدام به تأسيس لابراتور كنند و هم در كلينيكهاي دندانپزشكي فعاليت نمايند زيرا هر دندانپزشك عمومي يا ارتودنتسيت بري ساخت دندان مصنوعي يا قالبهاي ارتودنسي بايد با يك تكنسين پروتزهاي دنداني فعاليت كند. درسهاي اين رشته در طول تحصيل : بيوشيمي نظري، آناتومي دندان نظري و عملي، آسيبشناسي، ميكروبشناسي نظري و عملي، بافتشناسي نظري و عملي، آناتومي عمومي نظري و عملي، بهداشت خانواده، فيزيك، پروتز كامل نظري و عملي، پروتز پارسيل، ارتودنسي نظري و عملي، استاتيك نظري و عملي، اوكلوژن نظري و عملي، لابراتوار اختصاصي، پروتزهاي اطفال و ارتودنسي نظري و عملي، مواد دندان نظري و عملي.
----------------------------------------------
۷:
تكنولوژي پرتوشناسي (راديولوژي )
با تولد اين تكنولوژي، بشر از پوست و گوشت گذشت و به اعماق شگفتانگيز بدن انسان راه يافت و توانست اجزاي بدن را بيشتر در معرض ديد و بررسي قراردهد.سخن از دانش راديولوژي تشخيصي است كه در سالهاي اخير بسرعت پيشرفت كرده و امكانات تشخيص پزشكي را به طور غيرقابل تصوري به پيش رانده است. بيشك به كارگيري اين دانش، نياز به تخصص ويژه دارد؛ تخصصي كه در رشته تكنولوژي پرتوشناسي آموزش داده ميشود. به عبارت ديگر، رشته تكنولوژي پرتوشناسي، نحوه تصويربرداري از اعضاي مختلف بدن را براي تشخيص پزشكي آموزش ميدهد.دانشجويان اين رشته در ابتدا دروس پايه از قبيل فيزيك، آناتومي و فيزيولوژي را مطالعه ميكنند و سپس دروس تخصصي تصويربرداري پزشكي را ميآموزند و در همين زمينه با دستگاههاي تصويربرداري و نحوه كارشان آشنا ميشوند و پس از 2 سال ميتوانند به عنوان كاردان تصويربرداري، در بخشهاي راديولوژي شروع به كار كنند.گفتني است كه اگر مسؤول تكنولوژي راديولوژي، آموزش لازم را نديده باشد علاوه بر اينكه پرتوگيري بيمار را بالا ميبرد و به او آسيب ميرساند، تصاوير مناسبي نيز از اعضاي بدن تهيه نميكند. در نتيجه، دكتر راديولوژيست نميتواند تفسير مناسبي از تصاوير داشته و از روي آنها تشخيص پزشكي دهد.تفاوت توانمنديهاي كاردان و كارشناس اين رشته نيز در آن است كه در تكنولوژي پرتوشناسي از دستگاههاي متفاوتي استفاده ميشود و از اعضاي مختلف بدن تصويربرداري ميگردد. برخي از اين تصويربرداريها ساده است؛ مثل تصويربرداري از دست، پا و انگشتان، اما برخي از تصويربرداريها تداخلي است؛ مثل تصويربرداري از سيستم گوارش، عروق و ادرار كه اينگونه تصويربرداريها، اختصاصي و نسبتاً دشوار ميباشد و نياز به دانش ويژه دارد. در اين ميان تصويربرداريهاي ساده بر عهده فارغالتحصيلان كارداني و تصويربرداريهاي تخصصي و كار با دستگاههاي M.R.I و C.P بر عهده فارغالتحصيلان كارشناسي است. تواناييهاي لازم : كار راديولوژيست، يك كار بيمارستاني است. از همين رو دانشجوي اين رشته بايد حس كار در بيمارستان و با بيماران را داشته باشد. همچنين بايد بتواند درسهايي را كه در طول تحصيل به صورت تئوري فرا گرفته، در كار عملي مورد استفاده قرار دهد و در نهايت لازم است كه در درسهاي زيستشناسي، رياضي و فيزيك توانمند باشد. تسلط به درسهاي رياضي و فزيك تا جايي مهم است كه برخي از استادان راديولوژي معتقدند كه دانشجوي اين رشته بايد از بين داوطلبان گروه آزمايشي رياضي و فني انتخاب گردد. زيرا بدون آگاهي از اصول فيزيك كه بر مبناي آن، كار تصويربرداري انجام ميگيرد، امكان اشتباه در اين كار وجود دارد. موقعيت شغلي در ايران : كار راديولوژيست در مقطع كارداني و كارشناسي يك كار اجرايي است. البته كاردان اين رشته بيشتر تصويربرداري ساده مثل تصويربرداري از دست، پا و انگشتان را انجام ميدهد و كارشناسان اين رشته تصويربرداري اختصاصي يا تصويربرداري تداخلي مانند تصويربرداري از دستگاه گوارش يا عروق را بر عهده دارند. در ضمن كار با دستگاههايي مثل توموگرافي و MRI در محدوده فعاليت كارشناس اين رشته است.در كل فارغالتحصيلان كارداني اين رشته در مؤسسههاي تصويرنگاري و بيمارستانها ميتوانند به عنوان مسؤول آمادهسازي دستگاههاي مختلف راديوگرافي، انجام عمل راديولوژي، ظهور و ثبت كليشههاي راديوگرافي فعاليت كنند.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل: دروس پايه: فيزيك عمومي، تشريح، فيزيولوژي انسان، بهداشت عمومي دروس اصلي: كمكهاي اوليه و مراقبت از بيمار در بخش پرتوشناسي، تشريح استخوان و مفاصل، اصطلاحات پرتوشناسي و ترمينولوژي پزشكي. دروس تخصصي: فيزيك پرتوها، فيزيك پرتوشناسي تشخصيص، راديوبيولوژي و حفاظت در برابر پرتوهاي يونساز، روشهاي پرتوگاري، راديوگرافي با ماده حاجب، اصول تاريكخانه، اصول نگهداري و تعميرات مقدماتي دستگاههاي پرتوشناسي، ارزيابي تكنيكي فيلمهاي پرتونگاري، كارآموزي بيمارستاني.
-------------------------------------
۸:
تكنولوژي پزشكي هسته اي
هدف رشته تكنولوژي پزشكي هستهاي تربيت افراد كارآمدي است كه بتوانند زير نظر پزشكان و متخصصان درمراكز تشخيصي و درماني پزشكي هستهاي و نيز مراكز آموزشي مرتبط، بيماران را در مورد چگونگي مصرف صحيح داروهاي راديواكتيو (راديو داروها) تجويز شده و حفاظت آنان در برابر اشعه يونساز، عملاً ياري نمايند. تربيت اين رشته با توجه به توسعه كاربرد راديوداروها در تشخيص و درمان بيماريها و ضرورت تأمين نيروهاي كمكي اهميت بسياري دارد.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل: دروس پايه: فيزيك عمومي، آناتومي (تشريح انساني)، فيزيولوژي انساني و فيزيوپاتولوژي، اخلاق پزشكي، كمكهاي اوليه و مراقبت از بيمار، اصطلاحات و كليات پزشكي، بافتشناسي و آسيبشناسي. دروس اصلي و تخصصي: فيزيك تشعشع و مواد راديواكتيو، آمار و رياضي، راديو بيوشيمي و راديو فارماكولوژي، راديو بيولوژي، حفاظت در برابر پرتوها، دوزيمتري پرتوها، اصول كامپيوتر، شناخت دستگاههاي پزشكي هستهاي، روشهاي پزشكي هستهاي، اصول تاريكخانه و ارزيابي تصاوير، كارآموزي در عرصه بيمارستاني.
-------------------------------------------
۹:
داروسازي
بسياري از مردم و از جمله تعداد قابل توجهي از داوطلبان آزمون سراسري شناخت صحيحي از رشته داروسازي ندارند. آنها نميدانند كه شغل فارغالتحصيل داروسازي، دارو فروشي نيست و حتي هدف اين رشته نيز فقط تربيت داروساز نميباشد. چرا كه داروسازي تنها يكي از تخصصهاي فارغالتحصيل اين رشته است. بايد دانست كه در علم پزشكي براي مداواي يك بيمار، روشهاي متعددي از جمله دارو درماني، جراحي و روان درماني وجود دارد. كه در اين ميان دارو درماني به عنوان متداولترين شيوه در تمام دنيا شايع است و رشته داروسازي، رشتهاي است كه در همين زمينه با بيماران و مردم مرتبط ميگردد. همچنين يك داروساز در صورت ناموفق بودن رژيم دارو درماني بايد علل عدم موفقيت را بررسي كند. از همين رو ميتوان گفت رشته داروسازي بخشي از علوم پزشكي است كه در رابطه با توليد و ساخت دارو، بررسي وضعيت دارو در بدن انسان و موجودات زنده و ميزان تأثير دارو در سلامت جامعه و كم كردن بحرانهاي بيماريزا نقش ايفا ميكند. به عبارت ديگر رشته داروسازي به شناخت ماده مؤثر، فرموله كردن اين ماده (تبديل ماده مؤثر به فرمي كه قابل مصرف براي بيمار باشد مثل قرص، كپسول، شربت يا استفاده از روشهاي تزريقي) و بررسي اثرات دارو بر بدن بيمار ميپردازد.شايد جالب باشد كه بدانيد حدود 30 تا 50 درصد علت ناموفق شيوه مداواي يك بيمار، به دارو مربوط ميشود؛ يعني كيفيت دارو، انتخاب نوعدارو و نحوه استفاده از دارو (اين كه بيمار دارو را با چه مواد غذايي يا داروهاي ديگر استفاده كرده است) ميتواند اثر دارو را تضعيف كند. و اين وظيفه يك داروساز است كه علت را تشخيص دهد و در اين زمينه پزشك معالج را راهنمايي كند. تواناييهاي لازم : داروسازي تلفيقي از علوم پايه و باليني است و به همين دليل توانمندي در دروس فيزيك، شيمي و زيستشناسي براي اين رشته ضروري است. همچنين دانشجوي اين رشته براي ارائه خدمات به بيماران بايد بتواند با افراد به درستي ارتباط برقرار كرده و خوب صحبت كند و در ضمن فردي سختكوش و جدي باشد چون دروس اين رشته بسيار فراگير و متنوع بوده و هم جنبه حفظي و هم جنبه تحليلي دارد و در نتيجه به همت و تلاش قابل توجه نيازمند است. موقعيت شغلي در ايران : حدود 90 درصد فارغالتحصيلان اين رشته جذب بازار كار ميشوند كه از اين ميان بيش از 80 درصد جذب داروخانهها و مابقي در صنايع داروسازي (صنعت ساخت و كنترل دارو) و كارخانههاي آرايشي ـ بهداشتي مشغول به كار ميشوند يا در كارهاي اجرايي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي فعاليت ميكنند. از سوي ديگر در حال حاضر حدود 97 درصد داروهاي مورد نياز كشور (از نظر عددي) در كارخانههاي متعدد داروسازي داخل كشور ساخته ميشود و بدون شك اين كارخانهها به كارشناسان داروسازي نياز دارند. اين در حالي است كه اكثر كارخانههاي داروسازي كشور داراي واحدي به نام واحد تحقيقات هستند و امكان فعاليتهاي تحقيقاتي براي فارغالتحصيلان علاقهمند مهيا است.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروس پايه: بيولوژي نظري، فيزيك نظري، رياضيات پايه و مقدمات آمار، شيمي عمومي، بيوشيمي ، فيزيولوژي ، شيمي آلي ، تشريح، اصول خدمات بهداشتي،آمار حياتي، شيمي تجزيه، ميكروبشناسي نظري و عملي، انگلشناسي و قارچشناسي، ايمونولوژي، كمكهاي اوليه، كامپيوتر. دروس تخصصي: گياهشناسي دارويي، اشكال دارويي، تغذيه و رژيم درماني، مواد خوراكي نظري، مديريت در داروسازي، درمانشناسي، اطلاعات دارويي، شيمي دارويي، فارماكولوژي، مفردات پزشكي ، فرآوردههاي دارويي بيولوژيكي، فيزيكال فارماسي، روشهاي دستگاهي، سمشناسي ، بيوفارماسي، داروسازي صنعتي ، كنترل ميكروبي دارويي ، كارآموزي صنعت، زبان تخصصي، مقدمات داروسازي، گياهشناسي داروسازي، كارآموزي داروخانه. (بيشتر درسهاي اين رشته همراه با آزمايشگاه ارائه ميشود).
------------------------------------------
۱۰:
دامپزشكي
امروزه در دنيا عليرغم پيشرفتهايي كه در زمينههاي مختلف صورت گرفته است، هنوز هم مسأله غذا از نظر اجتماعي و اقتصادي در درجه اول اهميت قرار دارد و به عنوان يك مسأله استراتژيك مطرح است. به طوري كه موقعيت يك كشور را با سطح و نوع غذاي مردم آن كشور محك ميزنند. بدون شك در ميان مواد غذايي آنچه بسيار اهميت دارد و جزولاينفك مواد غذايي روزانه است، پروتئين حيواني است كه از طريق دام تهيه ميشود.از همينجا ميتوان به اهميت دانش دامپزشكي پي ببرد زيرا دامپزشكي علم شناخت بيماريهاي دامي اعم از بيماريهاي مشترك بين انسان و حيوان يا بيماريهاي خاص دام، پيشگيري از بيماريها، معالجه بيماريها و همچنين علم تغذيه انسان و دام است. در نشريه سازمان بهداشت جهاني آمده است "هدف نهايي دامپزشكي درمان حيوانات نيست بلكه دقيقاً تأمين مواد غذايي و بهداشت انسان ميباشد." چرا كه با واكسيناسيون دامها ميتوان از مرگ و مير آنها جلوگيري كرد و بر ميزان فرآوردههاي دامي افزود و در نتيجه مواد پروتئيني لازم را براي جيره غذايي انساني تأمين نمود. موادي كه مقاومت انسانها بخصوص كودكان را در مقابل كليه بيماريها، افزايش ميدهد و نهتنها باعث كاهش قابل ملاحظه هزينههاي درماني ميشود، بلكه جامعهاي سالم و فعال بوجود خواهد آورد. تواناييهاي لازم : يك دامپزشك بايد به زيستشناسي علاقهمند بوده، به زبان انگليسي تسلط داشته و قدرت تجزيه و تحليل بالايي داشته باشد. چون بيمار او نميتواند درد خود را بيان كند و دامپزشك بايد خود موفق به شناخت بيماري گردد. بدون شك دانشجوي اين رشته بايد از سلامت جسماني نيز برخوردار باشد اما قدرت بدني در همه بخشهاي دامپزشكي مطرح نيست. موقعيت شغلي در ايران : فارغالتحصيلان دامپزشكي ميتوانند در مراكز مختلفي از جمله سازمان دامپزشكي، مؤسسه تحقيقات و توليد واكسن رازي ، شركتهاي توليد دارو و فرآوردههاي دامي، شركتهاي توليد مواد غذايي با فرآوردههاي دامي، واحدهاي دامپروري دولتي و خصوصي و آزمايشگاههاي تشخيص بيماريهاي دامي و بيماريهاي انساني فعاليت كنند يا خود بري معالجه حيوانات اهلي كلينيك دامپزشكي تأسيس كنند. گفتني است كه در اكثر كشورها از جمله كشور ما، دامپزشكان در تحقيقات پايه پزشكي نقش مهمي دارند براي مثال دكتر "جي ـ بانگ" عامل تب مالت انسان و سقط جنين دامها را كشف كرد. اين توانايي از آنجا نشأت ميگيرد كه از يك طرف كار بادام محدوديت كار با انسان را ندارد؛ يعني ميشود بر روي تعداد زيادي از حيوانات با وجود احتمال بيماري يا مرگ آزمايش نمود و از سوي ديگر يك دامپزشك ديد وسيعتري درباره حيوانات دارد و ميتواند به روي حيوانات مختلف تحقيق كند.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروس پايه: فيزيك پزشكي، بيوشيمي، فيزيولوژي، ژنتيك حيواني، جانورشناسي عمومي، آمار حياتي. دروس اصلي: اصول همهگيرشناسي، اصول تغذيه دام، تغذيه اختصاصي دام، تغذيه اختصاصي طيور، آسيبشناسي عمومي، آسيبشناسي اختصاصي، باكتريشناسي عمومي، باكتريشناسي اختصاصي و بيماريهاي باكتريايي، كالبدشناسي پايه، كالبدشناسي مقايسهاي، انگلشناسي و بيماريهاي انگلي، قارچشناسي و بيماريهاي قارچي، ويروسشناسي و بيماريهاي ويروسي، ايمنشناسي و سرمشناسي، سمشناسي، فارماكولوژي، ماهيشناسي عمومي، جنينشناسي نظري، اصول انتخاب و تلقيح مصنوعي دام، بهداشت و پرورش دام، بهداشت و پرورش طيور، تكثير و پرورش ماهي، پرورش و بيماريهاي زنبور عسل، اصول اصلاحنژاد دام، اصول هوشبري نظري، اصول كالبدگشايي و نمونهبرداري، اصول معاينه دام. دروس تخصصي: بيماريهاي اندامهاي حركتي، بيماريهاي متابوليك دام ، بيماريهاي دروني دامهاي بزرگ ، بيماريهاي دروني دامهاي كوچك ، بيماريهاي توليدمثل دام، بيماريهاي طيور، بيماريهاي ماهي، بيماريهاي مشترك انسان و دام، راديولوژي دامپزشكي، جراحي عمومي دامهاي بزرگ، جراحي عمومي دامهاي كوچك، مسموميتهاي دام، مامايي دامپزشكي، كلينيكال پاتولوژي، بهداشت و صنايع شير، كنترل كيفي و بهداشتي مواد غذايي، صنايع مواد غذايي با منشاء دامي نظري، زبان تخصصي. دروس باليني: عمليات درمانگاهي دامهاي بزرگ، عمليات درمانگاهي دامهاي كوچك، عمليات درمانگاهي مامايي، عمليات درمانگاهي طيور، كارآموزي.
-----------------------------------
۱۱:
دندانپزشكي
به روي ديوار مطب يك دندانپزشك، شعاري به اين مضمون نصب شده بود "يا نخ دندان يا مردن، كدام را انتخاب ميكنيد؟" اگر چه باور اين سخن مشكل است اما محققين ثابت كردهاند كه اين شعار گفتهاي بيمحتوا نيست و اصلاً جنبه شوخي ندارد. در واقع هرگونه عفونت در ناحيه دهان به ويژه عفونت ناشي از بيماريهاي پيرامون دندان و لثه و چركي كه بين فاصله دندان و لثه تجمع ميكند، ميتواند وارد جريان خون شده و در نهايت سبب سكته قلبي، سكته مغزي يا حتي مرگ شود.آري! امروزه دندانپزشكي فن و مهارت كشيدن دندان يا ساخت دندان مصنوعي با روشهاي ابتدايي نيست بلكه دانشي است كه سلامت دهان و دندان را به عنوان عضوي مهم در سلامت جسم و روح، زيبايي و ادا كردن كلمات تأمين ميكند. همچنين به ياري اين علم ميتوان بسياي از بيماريها را در مراحل اوليه شناخت و از پيشرفت آن جلوگيري نمود.رشته دندانپزشكي در مقطع دكتراي عمومي نحوه رعايت بهداشت، پيشگيري و درمان بيماريهاي دهان و دندان را آموزش ميدهد. اين مقطع داراي دو دوره مجزاي 2 و 4 ساله است. كه در 2 سال اول دانشجويان واحدهاي علومپايه مثل بيوشيمي، آناتومي، بافتشناسي، فيزيولوژي، ژنتيك، ميكروبشناسي و ايمنيشناسي را ميگذرانند و بعد از 2 سال وارد دوره تخصصي دندانپزشكي شده و دروس اختصاصي خود را در زمينه آسيبشناسي فك و دهان، ارتودنسي، اندودنتيكس، پروتزهاي ثابت و اكلوژن، پروتزهاي متحرك و فك و صورت، پريودنتولوژي، ترميمي و مواد دنداني، بيماريهاي دهان و دندان، جراحي دهان و فك و صورت، دندانپزشكي كودكان و راديولوژي دهان و فك و صورت ميگذرانند. و در نهايت ميتوانند بيماريهاي دهان و دندان را تشخيص داده و در حد يك دندانپزشك عمومي نسبت به درمان آنها اقدام كنند. تواناييهاي لازم : يك دندانپزشك عمومي با بينش هنري، كارش را آغاز و به پايان ميرساند. چرا كه او در هنگام تراش دندان، رديف كردن، ساخت و ترميم دندان و موارد ديگر بايد از خلاقيت هنري خويش بهره برده و داراي نگرش كارشناسانه هنري باشد. همچنين دانشجوي اين رشته بايد از دستهايي ماهر و توانمند برخوردار باشد چون بسياري از كارهاي دندانپزشكي از تراش دندان گرفته تا بازسازي دندان نياز به دستهايي هنرمند و توانا دارد تا بتوان به نحو احسن كارهاي ظريف دندانپزشكي را انجام داد.در نهايت بايد گفت كه هرآنچه يك دانشآموز در درس زيستشناسي دوره دبيرستان خود فرا ميگيرد، به نحوي به رشته دندانپزشكي ارتباط دارد بخصوص دو بخش فيزيولوژي وآسيبشناسي كه دانشجويان در دوسال اول تحصيل با وسعت و عمق بيشتري نسبت به دوره دبيرستان مطالعه ميكنند. موقعيت شغلي در ايران : امروزه در كشور ما فرصتهاي شغلي براي دندانپزشكان جوان به دو دليل عمده محدودتر شده است كه يكي از اين دلايل پيشرفت بهداشت در كشور ما است و ديگر اينكه در چند سال اخير رشد پزشكان و دندانپزشكان نسبت به نرخ رشد جمعيت افزايش يافته است. البته افزايش تعداد دندانپزشكان جوان بيكار تنها مشكل ايران نيست چون طبق بررسيها و پيشبينيهاي جوامع علمي خارج از كشور، در سال 2030 ميلادي بهداشت دهان و دندان مردم به اندازهاي خوب خواهد بود كه دندانپزشكي عمومي به بخشي از پزشكي عمومي باز ميگردد و رشته دندانپزشكي تنها جنبه تخصصي پيدا ميكند.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروس پايه: فيزيك پزشكي، بيوشيمي نظري، بيوشيمي عملي، آناتومي نظري، آناتومي عملي، بافتشناسي انساني نظري، بافتشناسي انساني عملي، فيزيولوژي نظري، فيزيولوژي عملي، ژنتيك انساني، جنينشناسي عمومي، ميكروبشناسي نظري، ميكروبشناسي عملي، ايمنيشناسي نظري، ايمنيشناسي عملي، آسيبشناسي عمومي، آمار پزشكي و دندانپزشكي و روش تحقيق ، بهداشت عمومي و اكولوژي محيط زيست. دروس تخصصي: كالبدشناسي و مورفولوژي دندان ، پروتز كامل ، مواد دنداني، راديولوژي دهان، فارماكولوژي، جنين و بافت شناسي فك و دهان ، آسيبشناسي، پروتز ثابت ، پروتز پارسيل، دندانپزشكي ترميمي ، بيماريهاي دهان و تشخيص، پريودنتولوژي، جراحي فك و دهان، اندودنتيكس ، بهداشت دهان و پيشگيري، تغذيه، بيماريهاي دروني، ارتودنسي، گوش و حلق و بيني، بيماريهاي رواني، دندانپزشكي كودكان، نظام پزشكي و طب قانوني، دندانپزشكي جامعهنگر، بيولوژي دهان، سمينار آسيبشناسي.
--------------------------------------
۱۲:
زيست شناسي سلولي ملكولي
زيستشناسي سلولي و مولكولي داراي 5 گرايش ميكروبيولوژي ، علوم سلولي و مولكولي، ژنتيك، بيوشيمي و بيوفيزيك است. گفتني است كه گرايش بيوشيمي يا بيوفيزيك تاكنون در هيچ دانشگاهي در سطح ليسانس ارائه نشده است در ضمن تفاوت محسوسي بين گرايشهاي مختلف اين رشته در مقطع كارشناسي وجود ندارد.گرايش ژنتيكبه طور كلي دانش ژنتيك درباره انتقال صفات وراثتي از والدين به اولاد بحث ميكند كه البته اين والدين ميتوانند انسان، درخت يا باكتري باشند. در واقع ژنتيك تلاش ميكند تا بگويد كه چه مكانيزمهاي مولكولي، عامل انتقال صفات از نسلي به نسل ديگر هستند. همچنين ميخواهد بداند كه چرا گاهي اوقات در بين والدين و فرزندان در برخي صفات تفاوتهاي بسيار معني داري وجود دارد؟ در كل دانشجويان اين گرايش مباحث مهمي مثل ژنتيك سرطان، روشهاي تشخيص بيماريهاي ژنتيكي قبل و بعد از تولد، شناخت ناقلين بيماريها، اصول مشاوره ژنتيكي، نقش ژنتيك در بروز رفتارهاي فردي و اجتماعي، شناخت جمعيتهاي مختلف ژنتيكي و نژادهاي انساني، ژن درماني، پزشكي قانوني، تكنيكهاي رايج در ژنتيك، روشهاي اصلاح نژاد و ژنتيك مولكولي را مطالعه ميكنند. موقعيت شغلي در ايران : علم ژنتيك در ايران هنوز در ابتداي راه است و بايد تلاش بسيار كرد و كاستيها را جبران نمود و موانع را از ميان برداشت تا بتوان شاهد رشد روزافزون اين علم در ايران بود. البته اين به آن معني نيست كه در كشور ما تحقيقات ژنتيكي انجام نميگيرد و فارغالتحصيلان اين رشته جذب هيچ مركزي نميشوند، بلكه سازمانهاي مختلفي هستند كه به فعاليتهاي تحقيقاتي ژنتيكي ميپردازند كه از جمله ميتوان به مراكز مختلف وزارت جهاد كشاورزي، مراكز پژوهشي وزارت علوم، انستيتو پاستور، مركز ملي تحقيقات مهندسي ژنتيك و تكنولوژي زيستي اشاره كرد.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروسمشترك در گرايشهاي مختلف زيستشناسي سلولي و مولكولي: رياضي، فيزيك، شيمي، شيمي آلي، بيوشيمي، آمار زيستي، زيستشناسي سلولي، زيستشناسي مولكولي، ژنتيك، ميكروبيولوژي، اكولوژي، ويروسشناسي، تكامل، زيستشناسي گياهي، زيستشناسي جانوري، فيزيولوژي جانوري، فيزيولوژي گياهي، بيوفيزيك، بيوشيمي، زيستشناسي پرتوي، ايمونولوژي. دروس تخصصي گرايش ژنتيك: ژنتيك انساني، سيتو ژنتيك، اصول مشاوره ژنتيكي، ژنتيك سرطان، ژنتيك رفتاري، مباني ژنتيك ميكروارگانيسم، ژنتيك پيشرفته يا تازههاي ژنتيك، ژنتيك كمي يا ژنتيك جمعيتها، سمينار، پروژه (بسياري از درسهاي اين رشته همراه با آزمايشگاه است). گرايش علوم سلولي و مولكولي: مهمترين مولكولهايي كه در حيات سلول مؤثر هستند، RNA,DNA و پروتئينها ميباشند. DNA مركز ذخيره اطلاعات و صدور فرمانهاي سلول، RNA وظيفه انتقال اين فرمانها و پروتئين مسؤوليت اجراي اين فرمانها را بر عهده دارند. در زيستشناسي سلولي و مولكولي چگونگي اين فعاليتها بررسي ميشود.امروزه زيست شناسي در كشورهاي پيشرفته بيش از 80 تا 90 درصد سمت و سوي علوم سلولي و مولكولي دارد. چرا كه رشته علوم سلولي و مولكولي نيروي انساني لازم را براي تحقيق در رشتههاي پزشكي، بيوشيمي، ژنتيك، بيوتكنولوژي، مهندسي ژنتيك، اصلاح نباتات، شيلات و دام تربيت ميكند. موقعيت شغلي در ايران : اصولاً در ايران اگر فردي به اميد آينده مالي خوب به دنبال علوم پايه برود اشتباه كرده است چرا كه رشتههاي علوم در ايران ارزش مادي زيادي ندارند. امّا اگر فردي به علوم پايه علاقه دارد ، مطمئناً رشته علوم سلولي و مولكولي رشتهاي با ارزش و خوب است. تعدادي از مراكز تحقيقاتي مانند انستيتوپاستور، مركز تحقيقات ژنتيك، مركز تحقيقات بيوشيمي و بيوفيزيك و مراكز تحقيقاتي دانشگاهي ميتوانند پذيراي فارغالتحصيلان علوم سلولي و مولكولي باشند. علاوه بر مراكز تحقيقاتي موجود، فارغالتحصيل اين رشته ميتواند با ايجاد شركت خصوصي سازنده مواد اوليه آزمايشگاههاي علوم سلولي و مولكولي يا آزمايشگاهي كه تستهاي آن در سطح موكلولي است، هم به جامعه علمي خدمت كند و هم وضعيت مالي نسبتاً خوبي داشته باشد البته در حال حاضر نيز در ايران چنين فعاليتهايي در سطح محدودي انجام ميگيرد. دروس تخصصي گرايش علوم سلولي و مولكولي: شيمي آلي، بيوشيمي، زيستشناسي سلولي، ژنتيك، ميكروبيولوژي، اكولوژي، زيستشناسي گياهي، زيستشناسي جانوري، فيزيولوژي گياهي، ايمونولوژي، زبان تخصصي. (بسياري از درسهاي اين گرايش همراه با آزمايشگاه است). گرايش ميكروبيولوژي: ميكروارگانيسمها موجودات ريز ذرهبيني مانند: باكتريها، ويروسها، قارچهاي ميكروسكوپي و پرتوزوئرها هستند كه با چشم غير مسلح ديده نميشوند. علم ميكروبيولوژي كه گرايشي از زيستشناسي است به بررسي و مطالعه ميگروارگانيسمها ميپردازد. در اين علم ارتباط ميكروارگانيسمها با خودشان و همچنين با موجودات عاليتر مانند انسان، حيوانات و گياهان بررسي ميشود. علم ميكروبيولوژي گرايشهاي مختلفي دارد كه عبارتند از: ميكروبيولوژي پزشكي، ميكروبيولوژي غذايي و ميكروبيولوژي صنعتي. كاربرد اين گرايش آنقدر گسترده است كه قابل ذكر نيست. محقق اين گرايش از يك سو ميتواند به بررسي كاربرد سلاحهاي ميكروبي و راههاي پيشگيري از اين سلاحها بپردازد و از سوي ديگر ميتواند در كارخانههاي عطرسازي مشغول باشد. ميكروبيولوژي پايه و اساس بسياري از علوم از قبيل: بيوشيمي، بيوتكنولوژي، ژنتيك و پزشكي است. يكي از كاربردهاي گرايش ميكروبيولوژي در آزمايشگاههاي تشخيص طبي است. ميكروبيولوژي در تشخيص بيماري نيز اهميت بسيار زيادي دارد. در مواد غذايي و توليد مواد غذايي مختلف نيز اثر ميكروارگانيسمها بسيار قابل توجه است. همچنين گرايش ميكروبيولوژي در كشاورزي به طور بسيار وسيعي در تشخيص آفات گياهي، مبارزه با آفات گياهي و ايجاد مقاومت گياهي مورد استفاده قرار ميگيرد. در صنايع و معادن نيز براي استخراج فلزات سنگين و در تصفيه نفت در گوگردزدايي از نفت مورد استفاده قرار ميگيرد. در محافظت از محيط زيست، تصفيه فاضلابها و مبارزه بيولوژيكي با عفونتها و آلودگيهاي فاضلابي مورد استفاده قرار ميگيرد و آب سالم و در حقيقت بدون آلودگي تحويل ميدهد. حتي در صنعت نساجي نيز اين علم به ياري بشر آمده است و به تازگي در صنعت نساجي از ميكروارگانيسمها براي تثبيت نشاسته و آهار دادن پارچه استفاده ميشود. موقعيت شغلي در ايران : كارشناسان ميكروبيولوژي در پژوهشگاه نفت براي تحقيق بر روي ميكروبهاي نفتخوار يا گوگردزدايي، در بخش صنايع غذايي در كارخانههاي كنسروسازي و كمپوت سازي و در صنايع بهداشتي مشغول به كار هستند. تهيه لوازم آزمايشگاهي مورد نياز در اين گرايش يكي از شغلهايي است كه بعضي جذب آن ميشوند. مؤسسه استاندارد يا آزمايشگاههاي كارخانجات تهيه مواد بهداشتي و غذايي براي تشخيص كيفيت و سلامت اين مواد از نظر عدم آلودگي ميكروبي، مراكز تهيه مواد دارويي مانند تهيه آنتي بيوتيكها و بالاخره كارخانجات تهيه اسيدها مانند اسيد بوتريك و اسيد استيك و حلالها مانند الكل و استون و مراكز تهيه واكسن مانند مؤسسه رازي و انستيتوپاستور ايران نيز ميتوانند مراكز جذب فارغالتحصيلان اين گرايش باشند. دروس تخصصي گرايش ميكروبيولوژي: شيمي آلي، بيوشيمي، آمار زيستي، زيستشناسي سلولي، زيستشناسي مولكولي، ژنتيك، ميكروبيولوژي، اكولوژي، ويروسشناسي، تكامل، زيستشناسي گياهي، زيستشناسي جانوري، فيزيولوژي جانوري، فيزيولوژي گياهي، بيوفيزيك، بيوشيمي، زيستشناسي پرتوي، ايمونولوژي، باكتريشناسي، ميكروبيولوژي محيطي، قارچشناسي، پروتوزئولوژي. (بسياري از درسهاي اين گرايش همراه با آزمايشگاه است). تواناييهاي لازم : در گرايشهاي مختلف زيستشناسي سلولي و مولكولي بايد علاقهمند بود و صبر و پشتكار داشت تا بتوان طعم شيرين موفقيت را چشيد. همچنين دانشجو بايد حافظه خوبي داشته و در دروس شيمي، رياضي و فيزيك قوي باشد و در نهايت لازم است كه به كارهاي آزمايشگاهي علاقهمند باشد. براي مثال يكي از كارهايي كه به طور معمول در آزمايشگاه علوم سلولي و مولكولي انجام ميگيرد، استخراج RNA از يك بافت است كه حداقل زمان لازم براي اين كار 5 ساعت ميباشد.
------------------------------------
۱۳:
شنوايي شناسي
اگر به ياري تو يك ناشنوا با دنياي آواها و نغمهها آشنا شود، چه احساسي خواهي داشت؟ آيا فكري نميكني كه اين لذت بزرگتر از همه لذتها است؟ لذت اين كه يك ناشنوا با لبخندي شيرين به تو بگويد كه به ياري علم،انديشه و دستهاي پرمحبتت، براي اولين بار نغمه پرندگان را شنيده است؟اين لذتي است كه بسياري از شنوايي شناسان با آن آشنا هستند. البته تجويز سمعك مناسب به ناشنوايان و كمشنوايان و ارائه آموزشهاي لازم براي چگونگي استفاده از آن، تنها يكي از زمينههاي فعاليت متخصص شنواييشناسي است. چرا كه رشته شنواييشناسي داراي ابعاد بسياري است و در نتيجه زمينههاي فعاليت آن نيز متعدد ميباشد. رشته شنواييشناسي داراي چهار حيطه اصلي است كه عبارتند از: 1ـ ارزيابي و تشخيص اختلالات شنوايي و تعادل 2ـ پيشگيري و حفاظت شنوايي، كه به بررسي آلودگيهاي صوتي كارخانجات و مراكز پر سروصدا ميپردازد و تلاش ميشود تا خسارتهاي ناشي از آلودگي صوتي به حداقل برسد. 3ـ توانبخشي شنوايي، كه شامل ساخت و تجويز انواع قالب گوش و تجويز و ارزيابي وسايل كمك شنوايي مانند سمعك ميشود. (بر خلاف تصور عامه مردم، سمعك، يك بلندگو نيست كه بتوان آن را از داروخانه يا مركز ديگري خريداري كرد و استفاده نمود بلكه يك شنواييشناس بايد با استفاده از اطلاعات علمي خود و با توجه به مقدار شنوايي فرد كم شنوا، سمعك را براي گوش او تنظيم كند.) 4ـ آموزش به افراد كم شنوا و ناشنوا، كه در اين حيطه شنواييشناس به فرد كم شنوا طرز استفاده از سمعك را آموزش داده و او را با اصوات مختلف آشنا ميسازد و به ناشنوا لب خواني و گفتارخواني را آموزش ميدهد. تواناييهاي لازم : دقت، لازمه رشته شنواييشناسي است. چرا كه اگر يك شنواييشناس، آزمايشهاي مورد نياز را به دقت انجام ندهد، حتي ميتواند باعث يك عمل جراحي بيدليل شود. همچنين دانشجوي شنواييشناسي بايد به علم فيزيك علاقهمند باشد و به علوم تشريح و فيزيولوژي به ويژه در زمينه شنوايي احاطه داشته باشد. موقعيت شغلي در ايران : يك پزشك با معاينه سطحي گوش بيمار، تنها ميتواند، سطح پرده گوش را بررسي كند اما وراي پرده را نميتواند ببيند؛ يعني براي اطلاع از وضعيت گوش مياني، گوش داخلي، عصب و مراكز شنوايي مركزي بايد از ابزارهاي شنواييشناسي و متخصصان اين رشته كمك بگيرد. فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند جذب بيمارستانها و درمانگاههاي گوش و حلق و بيني شده يا به طور شخصي همراه با پزشك گوش و حلق و بيني كلينيك شنواييشناسي داير كنند. اجراي برنامه حفاظت شنوايي در يك كارخانه كه سروصداي آن بيش از حد مجاز است، نياز به همكاري متخصصان شنواييشناس، پزشكان، كارشناسان بهداشت صنعتي و مهندسين اكوستيك دارد. در كل ميتوان گفت كه بازار كار فارغالتحصيل شنواييشناسي بخصوص در شهرهاي كوچك خوب است.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروس پايه: فيزيك عمومي ، ميكروبيولوژي ، تشريح و فيزيولوژي عمومي، تشريح و فيزيولوژي سرو گردن و گوش و حلق و بيني ، تشريح و فيزيولوژي مغز و اعصاب ، ژنتيك پزشكي ، روانشناسي عمومي ، بافتشناسي و آسيبشناسي عمومي، بهداشت عمومي ، كمكهاي اوليه ، بيوشيمي ، فارماكولوژي ، مباني علم گفتار، روش تحقيق ، آواشناسي ، اصطلاحات پزشكي ، اصول توانبخشي ، اكوستيك. دروس تخصصي: مباني علم شنوايي ، ارزيابي پايه شنوايي ، آناتومي و فيزيولوژي دستگاه شنوايي و تعادل ، بيماريهاي گوش و روشهاي درمان آن ، رشد طبيعي گفتار و زبان و اختلالات آن ، ارزيابي تكميلي شنوايي ، بيماريهاي مغز و اعصاب ، سايكو اكوستيك ، ايميتانس اديومتري ، راديولوژي سر و گردن ، شنوايي شناسي تشخيصي، فيزيوپاتولوژي اختلالات شنوايي و تعادل ، اختلالات ارتباطي افراد كمشنوا، تجويز و ارزيابي سمعك و ساير وسايل كمكشنوايي، بيماريهاي اطفال ، مباني آزمونهاي الكتروفيزيولوژيك ، روشهاي توانبخشي ، تربيت شنوايي ، مديريت در شنوايي شناسي ، الكترونيك در تجهيزات شنوايي ، روانشناسي مبتلايان به كمشنوايي ، نويز و حفاظت شنوايي، زبان تخصصي، سمينار شنوايي، پروژه، كارآموزي.
---------------------------------------------
۱۴:
علوم آزمايشگاهي
علوم آزمايشگاهي از جمله رشتههايي است كه در بهداشت و كاهش هزينههاي درماني بسيار مؤثر است. زيرا فارغالتحصيل اين رشته در مقطع كارداني با نمونهبرداري مدفوع، ادرار و خون و آمادهسازي نمونه و آزمايشهاي مختلف بيوشيمي و هماتولوژي ميتواند پزشك را در انتخاب بهترين راه درمان و مقابله با بيماري راهنمايي كند. فارغالتحصيل كارشناسي اين رشته نيز ميتواند آزمايشهاي تخصصي هورمونشناسي يا ايمونولوژي را انجام دهد و مسؤول بخشهاي مختلف يك آزمايشگاه تشخيص طبي مانند بخش نمونهبرداري، انگلشناسي و ادرار، هورمونشناسي، ايمونولوژي و... شود و بر نحوه كار و آزمايشهاي كاردان علوم آزمايشگاهي نظارت كرده و كار او را تأييد نمايد. تواناييهاي لازم : رشته علومآزمايشگاهي به ويژه در مقطع كارداني يك رشته عملي است و جواناني كه علاقهمند به كار عملي هستند و نسبت به بو يا آزمايش با ادرار و مدفوع حساس نيستند، در اين رشته موفق ميشوند. در ضمن لازم است كه دانشجو به دروس شيمي و زيستشناسي علاقهمند باشد. گفتني است كه رشته علومآزمايشگاهي در كشور ما تا مقطع دكترا به صورت ناپيوسته دانشجو ميپذيرد. موقعيت شغلي در ايران : رشته علومآزمايشگاهي از جمله رشتههايي است كه بازار كار نسبتاً خوبي دارد. زيرا امروزه جامعه ما به امر بهداشت و سلامتي پي برده است و بي شك بدون استفاده از آزمايشگاههاي تشخيص طبي حفظ سلامت جامعه و جلوگيري از شيوع بيماريهاي عفوني و آلرژيها يا مبارزه با بيماريهاي ژنتيكي امكانپذير نيست.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروس پايه: فيزيك عمومي، فيزيك كاربردي، شيمي عمومي، بيوشيمي عمومي، فيزيولوژي، زيستشناسي، آناتومي. دروس تخصصي: مقدمات علوم آزمايشگاهي، شيمي و ميكروبيولوژي مواد غذايي، زبان تخصصي، انگل و حشرهشناسي پزشكي، قارچشناسي پزشكي، ويروسشناسي پزشكي، ايمني و سرمشناسي، باكتريشناسي پزشكي، خونشناسي، بانك خون، بيوشيمي باليني، بافتشناسي، آسيبشناسي پزشكي، كارآموزي.
----------------------------------------------------------
۱۵:
علوم تغذيه
"بگذاريد غذايتان نخستين پزشك شما باشد."اين كلمات قصار كه بخشي از سوگندنامه پزشكي در 377 سال پيش از ميلاد مسيح است، امروزه اهميت و ارزش خود را بيش از پيش روشن ساخته و بيانگر مهمترين هدف علم تغذيه است. علمي كه به ما ميآموزد هر آنچه ميخوريم و مينوشيم، به طور مستقيم بر نحوه فعاليت جسماني و رواني ما تأثير دارد. به عبارت ديگر سوءتغذيه يا تغذيه نادرست ميتواند موجب انواع بيماريها گردد. براي مثال چاقي، تصلب شرائين، اختلالهاي روده و معده و فشار خون، ناشي از استفاده بيرويه غذاهاي پركالري، نمك، چربي و كمبود مواد سلولزي است يا استفاده سرخود و بيرويه ويتامينها در كودكان موجب دشواريهاي يادگيري و تحصيلي ميشود و از سوي ديگر سوءتغذيه و كمبود مصرف ويتامينها نيز عامل گواتر، كمخوني، كوري، عقبماندگي ذهني و دهها بيماري ديگر ميشود. از همين رو رشته تغذيه در عصر حاضر اهميت بسيار زيادي دارد.اين رشته به رژيم درماني، اصول علم تغذيه، ارزش مواد غذايي و نحوه تغذيه مناسب براي حفظ سلامت بدن ميپردازد. در اين ميان اصول علم تغذيه بررسي ميكند كه چه فرآيندي روي مواد غذايي خورده شده انجام ميگيرد تا جذب يا دفع شود و رژيم درماني نيز نوع رژيم غذايي لازم در بيماريهاي مختلف را مشخص ميكند، چون در برخي از بيماريها، بعضي از مواد غذايي بايد حذف شده يا بيشتر مورد استفاده قرار گيرد مثل بيماري گواتر كه از كمبود يد ايجاد ميشود. اين رشته داراي دو شاخه عمده است كه عبارتند از : الف) تغذيه گروههاي مختلف جامعه مانند سالمندان، معلولين و كودكان و نوجوانان. ب) تغذيه باليني كه شامل تغذيه و مشاوره غذايي بيماران بستري و سرپايي ميشود. تواناييهاي لازم : همانطور كه يك پرستار بايد به كار خدماتي علاقهمند باشد، كارشناس تغذيه نيز بايد روحيه خدماتي داشته و صبر و حوصله لازم را براي صحبت با بيمار و راهنمايي او داشته باشد. حتي دانشجوياني كه مايلند پس از فارغالتحصيلي دفتر مشاوره غذايي داير كنند، بايد داراي 3 سال سابقه كار در بيمارستان باشند. همچنين داوطلبان علاقهمند به اين رشته لازم است در دروس زيستشناسي و شيمي كه پايه دروس دانشگاهي اين رشته است توانمند باشند. موقعيت شغلي در ايران : تا چند سال پيش فارغالتحصيلان رشته تغذيه حتي در بيمارستانها جايگاه مشخص و تعيينشدهاي نداشتند اما در چند سال اخير بخصوص از زماني كه به كارشناسان تغذيه اجازه مطب داده شده، اين رشته در بيمارستانها هويت و جايگاه تازهاي پيدا كرده است، اما متأسفانه هنوز در بين پزشكان نقش و اهميت كارشناسان اين علم روشن نشده است. در حالي كه بايد همكاري تنگاتنگي بين پزشكان و متخصصان تغذيه وجود داشته باشد و در واقع هرجا كه يك پزشك متخصص غدد، قلب و عروق يا كليه حضور دارد، بايد در كنارش يك متخصص تغذيه باشد. چون پزشك فقط ليست غذاها يا مواد غذايي كه بيمار نبايد بخورد، تعيين ميكند اما كارشناس تغذيه ميگويد كه يك بيمار چگونه و چقدر بايد بخورد تا هم مواد غذايي مورد نياز به بدنش برسد و هم رژيم غذايي را حفظ كند.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروس پايه: زيستشناسي، روانشناسي، جامعهشناسي، شيمي عمومي، فيزيك، فيزيولوژي، تشريح تئوري، تشريح فيزيولوژي عملي، ميكروبشناسي، شيمي آلي، آمار حياتي، بيوشيمي مقدماتي، ميكروبشناسي مواد غذايي. دروس اصلي: اصول اپيدميولوژي، تغذيه اساسي، بهداشت و مسموميتهاي غذايي، مديريت بخش غذايي، نقش تغذيه در خدمات بهداشتي، فيزيولوژي تغذيه، زبان اختصاصي، بيوشيمي متابوليسم، اصول و روشهاي نگهداري مواد غذايي، شيمي مواد غذايي، اصطلاحات پزشكي و بيمارستاني، اقتصاد غذا و برنامهريزي، بهداشت عمومي. دروس تخصصي: بيماريهاي ناشي از سوءتغذيه و اپيدميولوژي، تنظيم برنامه غذايي، تغذيه گروههاي ويژه، رژيم درماني، بررسي وضع تغذيه، آموزش تغذيه، تأثير فرآيند بر ارزش غذا، تغذيه دورانهاي مختلف، سمينار، اكولوژي تغذيه، كارآموزي.
---------------------------------------------------------------
۱۶:
فيزيوتراپي
تصور كنيد كه در كشور ما از هر 10 نفر، تنها يك نفر به دليل درد جسماني مزمن حداقل يك ساعت در روز نتواند كار خود را به خوبي انجام دهد. آيا ميدانيد در اين صورت چه ميزان خسارت به كشور وارد خواهد شد؟ عمق اين فاجعه زماني احساس ميشود كه بدانيم دردهاي مفصلي و عضلاني در ايران بسيار شايع است. از سوي ديگر طبق آمار جهاني معلولين، حدود 10% از جمعيت هر كشور را معلولين تشكيل ميدهند و اين افراد براي استفاده از تواناييهاي باقيمانده و جبران هر چه بيشتر ناتوانيها و محدوديتهاي خويش به خدمات فيزيوتراپي نياز دارند. البته اين درصد در كشور ما به دليل جنگ تحميلي و حوادث بيشمار رانندگي بسيار بيشتر است و به همين دليل بايد براي رشته فيزيوتراپي كه به تربيت فيزيوتراپيستهاي متخصص و كارآمد ميپردازد، به عنوان يك رشته مهم و كاربردي، اهميت بسيار قائل شويم. در اين رشته با استفاده از يك سري وسايل مثل ابزارهاي الكترونيكي در جهت رفع معلوليت، كاهش علايم بيمارهاي مفاصل، عضلات و اعصاب تلاش ميشود. البته فيزيوتراپيستها علاوه بر وسايل فوق، از يك سري حركات ورزشي و درماني نيز استفاده ميكنند چون براي كسب بهترين نتيجه، بايد حركات ورزشي و درمانهاي الكترونيكي به صورت تركيبي مورد استفاده قرار گيرد. گفتني است كه در 60 درصد از بيماريها در كنار دارو درماني يا پس از دارودرماني به فيزيوتراپي نياز است. براي مثال در بيماريهاي عصبي مثل سكتههاي مغزي يا ضربههاي مغزي، شكستگيها، بيماريهاي قلبي، بيماريهاي ريوي، بيماريهاي زنان و زايمان و نازايي، انواع جراحيهاي داخلي و برخي از بيماريهاي اطفال به فيزيوتراپي نياز است. به عبارت ديگر در كل بيماريهاي اسكلتي و اكثر بيماريهاي عصبي و عضلاني فيزيوتراپي مورد استفاده قرار ميگيرد. در ضمن فيزيوتراپيستها در بُعد پيشگيري نيز فعاليت ميكنند. براي مثال يك فيزيوتراپيست نحوه نشستن يا بلند كردن وزنههاي مختلف را آموزش ميدهد تا از انحرافاتي كه ممكن است در ستون فقرات افراد به دليل عدم رعايت موارد فوق ايجاد شود، جلوگيري كند. تواناييهاي لازم : يك دانشجوي رشته فيزيوتراپي بايد صبر و حوصله بسياري داشته باشد چون در نهايت بايد با بيماران مختلفي از جمله افرادي كه دچار سكته مغزي يا ضايعه مغزي شدهاند و يا عقبماندگي ذهني دارند، كار كند و در اغلب مواقع نيز نتيجه كارش به تدريج ظاهر ميشود. از سوي ديگر چون دانشجوي اين رشته با دستگاههاي الكتريكي متنوعي كار ميكند، بايد در درس فيزيك قوي بوده و همچنين به دليل اين كه با بدن انسان به عنوان يك موجود زنده سروكار دارد، بايد به درس زيستشناسي علاقهمند باشد. موقعيت شغلي در ايران : در حال حاضر فارغالتحصيل فيزيوتراپي علاوه بر استخدام در مراكز دولتي ميتواند بعد از گذراندن دوران طرح و همچنين به دست آوردن سابقه كار لازم (6 سال سابقه كار براي فعاليت در مراكز استانها و 3 سال سابقه كار براي فعاليت در شهرستانها) اقدام به تأسيس كلينيك خصوصي فيزيوتراپي كند. علاوه بر كار در كلنيك خصوصي همچنين ميتواند جذب بيمارستانها، مراكز توانبخشي و فدراسيونهاي ورزشي گردد.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروس پايه: فيزيك براي فيزيوتراپي، فيزيولوژي عمومي، آناتومي (سر و گردن و تنه، اندام فوقاني، اندام سطحي، اندام تحتاني) ، بافت شناسي، آسيبشناسي، استخوان شناسي، روانشناسي عمومي و معلولين، روانپزشكي ، ژنتيك ، كمكهاي اوليه، رشد رواني ـ حركتي كودك، آناتومي اعصاب، فيزيولوژي، نورولوژي ، بيماريهاي داخلي، بيماريهاي قلب، عروق و تنفسي، روماتولوژي، جراحي عمومي، ارتوپدي ، راديولوژي. دروس تخصصي: آشنايي با اصول توانبخشي و طب فيزيكي ، فيزيوتراپي (اعصاب ، بيماريهاي قلب، عروق و تنفس، روماتولوژي ، جراحي ، ارتوپدي)، كينزيولوژي و بيومكانيك، حركت درماني، الكترو تراپي، اندامهاي مصنوعي و وسايل كمكي، ارزشيابي و اندازهگيري ، ماساژ و اصول درمانهاي دستي، زبان تخصصي، پروژه، كارآموزي.
---------------------------------------------------
۱۷:
كاردرماني
آيا ميدانيد كه 1 تا 3 درصد كودكان ايراني با مشكل حركتي به دنيا ميآيند؟ كودكاني كه حتي در سنين 3 يا 4 سالگي نيز نميتوانند سينهخيز يا چهار دست و پا راه بروند.آيا ميدانيد كه تعداد قابل توجهي از بيماران بعد از عمل جراحي نميتوانند با شغل سابقشان تطبيق يافته و بازدهي قبلي را داشته باشند؟ و آيا ميدانيد كه بسياري از بيماران رواني پس از درمان نميتوانند به زندگي اجتماعي برگشته و در حد ساير افراد جامعه فعاليت كنند؟چه بايد كرد؟ آيا ميتوان با فيزيوتراپي مشكلات فوق را حل كرد و يا براي بهبود اختلالات فوق بايد از رواندرماني كمك گرفت؟متخصان كاردرماني معتقدند كه بهترين راه درمان مشكلات و اختلالات ياد شده، استفاده از روش كاردرماني است زيرا يك كار درمان در دو حيطه رواني و جسماني به معالجه اختلالات مورد نظر ميپردازد.در واقع كاردرماني تنها رشته علوم توانبخشي در مقطع ليسانس است كه به درمان اختلالات در حيطه جسماني و حيطه رواني ميپردازد. اين رشته به عنوان يك رشته كُلنگر، تمامي ابعاد يك بيماري و تأثيرات جانبي آن را به روي زندگي شخصي و اجتماعي در نظر گرفته و با ارائه تكنيكهاي درماني مناسب، ضمن در نظر گرفتن علائق و انگيزه فرد، او را به سوي فعاليت روزانه مستقل سوق ميدهد. متخصصان كاردرماني با تسلط كافي بر علوم مختلف فيزيولوژيكي، آناتوميكي و روانشناختي، يك برنامه جامع درماني را به بيماران ارائه ميدهند؛ يعني در كاردرماني، تمركز درمان فقط روي بيماري نيست، بلكه تمامي ابعاد زندگي فرد، مورد بررسي قرار ميگيرد. گفتني است كه هدف اين رشته به حداكثر رساندن استقلال افراد بيمار و ناتوان در انجام كارهاي روزمره و فعاليتهاي اجتماعي و همچنين آمادگي براي آموزش حرفهاي است. تواناييهاي لازم : يك كاردرمانگر بايد انگيزهاي قوي داشته باشد تا بتواند با بيماراني كه داراي معلوليتهاي مختلف هستند، ارتباط برقرار كرده و آنها را به خوبي درمان كند. مهمترين ويژگي يك كاردرمانگر، علاقه به انسانها است. اگر متخصص اين رشته به كار خود و مردم علاقهمند نبوده و صبر و حوصله نداشته باشد، موفق به درمان بيماران مورد نظر نخواهد شد. برخي از استادان اين رشته نيز اولين و مهمترين ويژگي دانشجوي كاردرماني را داشتن توانايي جسمي و روحي خوب ميدانند و اين كه بتواند با درايت، ابتكار عمل و خلاقيت، درمان مؤثرتري را ارائه بدهد. موقعيت شغلي در ايران : كشور ما با كمبود متخصص اين رشته روبرو است و هر ساله بيمارستانها، كلينيكهاي توانبخشي سازمان بهزيستي كشور و هلال احمر براي جذب فارغالتحصيلان كاردرماني اعلام نياز ميكنند. همچنين فارغالتحصيل اين رشته ميتواند با مجوز وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي و سازمان بهزيستي اقدام به تأسيس كلينيك خصوصي شبانهروزي كند.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروس پايه: آناتومي (سر و گردن و تنه، اندام فوقاني، تحتاني، سطحي، اعصاب) ، استخوانشناسي، روانشناسي عمومي، روانپزشكي عمومي، رشد رواني ـ حركتي، بيماريهاي داخلي. دروس تخصصي: آشنايي با اصول توانبخشي و طب فيزيكي، واحد راديولوژي، كاردرماني در بيماريهاي مغز و اعصاب ، كاردرماني در بيماريهاي ارتوپدي، كاردرماني در بيماريهاي روماتولوژي ، كينزيولوژي و بيومكانيك، تكنيكهاي حركت درماني، كاردرماني در بيماريهاي كودكان ، ارزشيابي و اندازهگيري قدرت عضلاني، كارآموزي باليني، زبان تخصصي.
-----------------------------------------------------
۱۸:
گفتاردرماني
رشته گفتار درماني يكي از زير مجموعههاي علوم توانبخشي است و هدف آن ياري رساندن به افرادي است كه دچار اختلالات گفتاري و زباني هستند كه اين كمك شامل موارد زير ميشود: كمك به افرادي كه اختلالات تلفظي دارند، بيماراني كه اختلال در صوت دارند، بيماراني كه دچار آسيبهاي مغزي شدهاند ( قدرت سخن گفتن نداشته يا بيربط سخن ميگويند)، ياري كردن ناشنوايان براي برقراري ارتباط كلامي، كمك به طيف گستردهاي از عقبماندگان ذهني براي برقراري ارتباط كلامي، توصيه و مشاوره به افراد جامعه.اين دسته از متخصصان در وهله اول آسيبهايي را كه توسط عامل ژنتيكي يا اكتسابي به گفتار و زبان وارد شده تشخيص ميدهند و در وهله دوم به ارزيابي ميزان آسيبديدگي و علت آن ميپردازند و سپس مرحله درمان را شروع ميكنند.براي مثال امكان دارد كه به علت سكته مغزي، تصادف يا اصابت تركش، اختلالي در حوزه زبان فرد ايجاد شود كه اين اختلال ميتواند به صورت بيربط صحبت كردن يا ناتواني در سخن گفتن بروز كند. يا اينكه امكان دارد مشكل در حوزه گفتار باشد؛ يعني در توليد گفتار و يا رواني گفتار اختلالي به وجود بيايد. براي مثال كودكي كه صداي "ر" را "ل" تلفظ ميكند داراي اختلال در توليد گفتار است و همچنين فردي كه در طول يك دقيقه به جاي 4 جمله (به طور متوسط) يك جمله را گفته و يا برعكس 10 جمله را بيان ميكند، دچار اختلال در رواني گفتار است و بالاخره امكان دارد تارهاي صوتي به دلايل مختلف آسيب ببينند كه موجب خراب شدن كيفيت صوت ميشود. در تمام موارد فوق يك گفتار درمان سعي ميكند كه به شيوههاي غيرپزشكي و بدون استفاده از دارو، آسيب ايجاد شده را درمان كند اما طول درمان و نحوه درمان متفاوت خواهد بود؛ يعني آسيبهاي حوزه زبان چون به سيستم عصب مركزي در مغز برميگردد، طولانيتر و دشوارتر است اما درمان اختلاف حوزه گفتار آسانتر و سريعتر ميباشد. تواناييهاي لازم : صبور بودن مهمترين ويژگي لازم براي يك گفتار درمانگر است. چرا كه بعضي از بيماران به كندي پيشرفت ميكنند. همچنين متخصص اين رشته بايد انعطافپذير باشد. براي اين كه در اين كار تنوع مراجعهكنندگان بسيار زياد است؛ يعني مراجعين ميتوانند يك بچه 2 ساله تا يك فرد 90 ساله باشند كه بدون شك هريك روحيات و ويژگيهاي خاص خود را دارند. دانشجوي موفق اين رشته كسي است كه به زبان انگليسي و دانش كامپيوتر مسلط باشد. همينطور بهتر است با لهجههاي مختلف آشنايي داشته باشد چون ممكن است ناشنوايي به او مراجعه كند كه در يك محيط تُرك يا كُرد زبان زندگي كرده است. موقعيت شغلي در ايران : يك گفتار درمانگر ميتواند به قاريان قرآن، مداحان، خوانندهها، گويندگان صدا و سيما، دوبلورها و در كل افرادي كه از صوت خود به صورت حرفهاي استفاده ميكنند، آموزش دهد كه چگونه سخن بگويند يا از صوت خود استفاده كنند تا مشكلي برايشان به وجود نيايد. اين رشته براي جوانان كنجكاو كه به دنبال كشف ناشناختهها ميباشند و ميخواهند در زمينه تحصيليشان حرف اول را بزنند، رشته بكري است و زمينههاي ناشناخته زيادي دارد. يك گفتار درمانگر ميتواند در درمانگاهها و مراكز بهداشت، مراكز ويژه توانبخشي و مراكز آموزش و پرورش استثنايي فعاليت بكند چون قسمت عمده كار در ارتباط با ناشنواها و كمشنواها است.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل : دروس پايه و اصلي: فيزيك صوت، آناتومي و فيزيولوژي عمومي، آناتومي و فيزيولوژي مكانيزم گفتار، آناتومي و فيزيولوژي اعصاب و رابطه با گفتار، روانشناسي كودك و نوجوان، روانپزشكي كودك و نوجوان، روانشناسي يادگيري، رشد رواني حركتي، عقبماندگي ذهني، بازي درماني، سنجش شنوايي، مباني شنوايي سنجي، زبان تخصصي، كمكهاي اوليه، زبانشناسي، آواشناسي، روانشناسي زبان، اصول و متون مشاوره، اصطلاحات پزشكي، روش تحقيق، ژنتيك پزشكي، بافتشناسي و آسيبشناسي، بيماريهاي گوش و حلق و بيني ، كاربرد جراحي در گفتار درماني، بيماريهاي اعصاب در رابطه با گفتار، ارتودنسي در رابطه با گفتار، اصول توانبخشي. دروس تخصصي : مباني گفتار درماني، رشد طبيعي گفتار و زبان، بيماريشناسي تأخير رشد گفتار و زبان، بيماريشناسي اختلال در توليد گفتار، مديريت در گفتار درماني، بيماريشناسي اختلال در صوت، بيماريشناسي اختلال در تشديد، بيماريشناسي اختلال در خواندن، ارزيابي و تشخيص افتراقي در بيماريشناسي گفتار و زبان، پروژه و پژوهش، كارآموزي باليني.
----------------------------------------------
منبع: واحد تحقیقات سازمان سنجش آموزش کشور
Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin-top:0in; mso-para-margin-right:0in; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}
+ نوشته شده در سه شنبه هشتم بهمن ۱۳۹۲ ساعت 12:13 توسط روح اله رحیمی مهر
|
کارشناس ارشد مشاوره وراهنمايي